آهن‌ربا چه چیزهایی را می‌کشد؟
یک جعبه سنجاقِ ته‌گرد روی فرش ریخته و لابه‌لای آن چند مهره‌ی رنگی و دکمه هم هست. جمع کردنِ سنجاق‌ها با دست سخت است و نوکشان دست را می‌خراشد. یک آهن‌ربا را روی فرش می‌کشید و سنجاق‌ها یکی‌یکی به آن می‌پرند، اما مهره‌ها و دکمه‌ها سرِ جایشان می‌مانند. آهن‌ربا از کجا می‌داند کدام را بردارد؟
همه‌ی فلزها نه
پارسال دیدیم که آهن‌ربا چیزهای آهنی و فولادی را به طرفِ خودش می‌کشد، اما چوب، پلاستیک، شیشه و پارچه را نمی‌کشد. حالا یک قدم جلوتر برویم: آیا هر فلزی را می‌کشد؟
نه. آهن‌ربا آهن و فولاد را می‌کشد، چون فولاد هم بیشترش آهن است. اما مس، آلومینیوم، طلا و نقره را نمی‌کشد. سیمِ مسی، فویلِ آلومینیومیِ آشپزخانه و انگشترِ طلا هیچ‌کدام به آهن‌ربا نمی‌چسبند، با این‌که همه فلزند.
از پشتِ چیزها
کششِ آهن‌ربا از کاغذ، پارچه، آب و شیشه می‌گذرد. اگر سنجاقی در لیوانِ آب بیفتد، می‌توانید آهن‌ربا را از بیرون به دیواره‌ی لیوان بچسبانید و سنجاق را آرام بالا بکشید، بی‌آنکه دستتان خیس شود.
آهن‌ربا در بازیافت
در مرکزهای بازیافت، زباله‌های خشک روی نوارِ بلندی حرکت می‌کنند. بالای نوار آهن‌ربای بزرگی هست. قوطی‌های فولادیِ کنسرو به آن می‌چسبند و جدا می‌شوند. قوطی‌های آلومینیومیِ نوشابه می‌مانند و در جای دیگری جمع می‌شوند. هر کدام دوباره ذوب می‌شود و چیزِ تازه‌ای از آن می‌سازند.
در خانه امتحان کنید
با کمک یک بزرگ‌تر:
- یک سنجاق یا گیره‌ی کاغذ را در لیوانی پر از آب بیندازید.
- پیش‌بینی کنید: آیا می‌توانید بی‌آنکه دستتان خیس شود، آن را بیرون بیاورید؟
- آهن‌ربا را بیرونِ لیوان، روبه‌روی گیره بچسبانید و آرام بالا بکشید.
- حالا آهن‌ربا را به ده وسیله‌ی فلزیِ خانه نزدیک کنید و بنویسید کدام کشیده می‌شوند. آهن‌ربا را به تلفن همراه و کارتِ بانکی نزدیک نکنید.
واژه‌های این درس
- آهن‌ربا - چیزی که آهن و فولاد را بدون دست زدن به طرفِ خودش می‌کشد.
- بازیافت - دوباره ساختنِ چیزهای تازه از زباله‌ها.
ایده‌ی اصلی
آهن‌ربا آهن و فولاد را می‌کشد، اما هر فلزی را نه: مس و آلومینیوم کشیده نمی‌شوند. کششِ آهن‌ربا از کاغذ، آب و شیشه هم می‌گذرد.