انرژی شکل عوض می‌کند
یک روزِ سرد زمستان، دست‌هایتان یخ کرده است. کفِ دو دست را به هم می‌چسبانید و تند تند به هم می‌مالید. چند ثانیه بعد دست‌هایتان گرم شده است. شما که کنارِ بخاری نرفتید. این گرما از کجا آمد؟
از حرکت به گرما
وقتی دست‌ها را به هم می‌مالید، دست‌هایتان حرکت می‌کنند و انرژی حرکتی دارند. همین انرژی حرکتی به انرژی گرمایی تبدیل شد. هر چه تندتر بمالید، گرمای بیشتری حس می‌کنید.
انرژی همیشه همین کار را می‌کند: از یک شکل به شکل دیگر درمی‌آید. به این کار تبدیل انرژی می‌گوییم.
تبدیل‌ها در همه‌جا
- در لامپ، انرژی الکتریکی به نور و کمی گرما تبدیل می‌شود.
- در خودرو، بنزین می‌سوزد و انرژی گرمایی‌اش به حرکت تبدیل می‌شود.
- در رادیو، انرژی الکتریکی به صدا تبدیل می‌شود.
- صدای بلندِ هواپیما شیشه را می‌لرزاند: انرژی صوتی به حرکت تبدیل می‌شود.
از خورشید تا دویدنِ شما
گاهی انرژی چند بار پشتِ سرِ هم شکل عوض می‌کند. گندم در نورِ خورشید رشد می‌کند. از گندم آرد و از آرد نان می‌پزند. شما نان را می‌خورید و انرژی‌اش را برای دویدن و گرم ماندنِ بدن‌تان به کار می‌برید. یعنی انرژیِ دویدنِ شما از خورشید آمده است.
در خانه امتحان کنید
- کفِ دو دست‌تان را روی هم بگذارید و آرام حرکت دهید. گرم می‌شوند؟
- حالا ده ثانیه تند تند بمالید. چه فرقی کرد؟
- با کمک یک بزرگ‌تر، یک مشت شن یا برنج را در یک شیشه‌ی دربسته بریزید و دو دقیقه محکم تکان دهید. بعد دست‌تان را رویش بگذارید. چه حس می‌کنید؟
- بنویسید در هر کار، انرژی از چه شکلی به چه شکلی تبدیل شد.
واژه‌های این درس
- تبدیل انرژی - درآمدنِ انرژی از یک شکل به شکل دیگر.
ایده‌ی اصلی
انرژی از بین نمی‌رود، بلکه شکل عوض می‌کند: حرکت به گرما، برق به نور و صدا، سوخت به حرکت. حتی انرژیِ بدن ما هم از خورشید آمده است.