گرما جابه‌جا می‌شود

شیشه‌ی شیرِ برادرِ کوچکتان از یخچال درآمده و سرد است. مادرتان آن را در کاسه‌ای آبِ داغ می‌گذارد. چند دقیقه بعد شیر ولرم شده است. اما آبِ کاسه هم دیگر آن‌قدر داغ نیست. چه اتفاقی افتاد؟

گرما دما را بالا می‌برد

وقتی کتری را روی اجاق می‌گذاریم، شعله به آب گرما می‌دهد. اگر هر چند دقیقه دمای آب را اندازه بگیریم، هر بار عددِ بزرگ‌تری می‌بینیم، تا آب به جوش بیاید. گرما وقتی به چیزی می‌رسد، دمایش را بالا می‌برد. وقتی از چیزی بیرون می‌رود، دمایش پایین می‌آید.

از گرم به سرد

در کاسه، آب داغ‌تر از شیر بود. گرما از آبِ داغ به شیشه و از شیشه به شیرِ سرد رفت. شیر گرما گرفت و دمایش بالا رفت. آب گرما از دست داد و دمایش پایین آمد.

این کار تا کی ادامه دارد؟ تا وقتی که هر دو هم‌دما شوند. بعد از آن دیگر گرمایی جابه‌جا نمی‌شود. گرما همیشه از چیزِ گرم‌تر به چیزِ سردتر می‌رود، هیچ‌وقت برعکس.

سرما جابه‌جا نمی‌شود

یک تکه یخ را در دست بگیرید. دستتان سرد می‌شود. شاید فکر کنید سرما از یخ به دستتان آمده است. اما این‌طور نیست. گرما از دستِ شما به یخ رفته است. دستتان گرما از دست داده و سرد شده، و یخ گرما گرفته و آب شده است.

در خانه امتحان کنید

1. دو تکه یخِ هم‌اندازه بردارید.
2. یکی را روی بشقابی روی میز بگذارید. دیگری را در کفِ دستتان نگه دارید (اگر خیلی سرد شد، دستتان را عوض کنید).
3. پیش‌بینی کنید کدام زودتر آب می‌شود. چرا؟
4. ببینید کدام زودتر تمام شد. دستِ شما گرم‌تر از هوای اتاق است؛ به یخ گرمای بیشتری داد.

واژه‌های این درس

• گرما - چیزی که از جسمِ گرم‌تر به جسمِ سردتر می‌رود و دمای آن را بالا می‌برد.
• هم‌دما - دو چیز که دمای یکسانی دارند.

ایده‌ی اصلی

گرما دادن دما را بالا می‌برد. گرما همیشه از چیزِ گرم‌تر به چیزِ سردتر می‌رود تا هر دو هم‌دما شوند.