حشره‌ها
روی بوته‌ی گلِ سرخِ حیاط، چند کفشدوزکِ قرمز و تعداد زیادی شته‌ی سبزِ ریز نشسته‌اند. چند مورچه هم از ساقه بالا و پایین می‌روند. کفشدوزک گرد است، شته ریز و نرم است و مورچه باریک و تند. با این همه، دانشمندان هر سه را در یک گروه می‌گذارند. چرا؟
بدنِ یک حشره
یک مورچه را با ذره‌بین نگاه کنید. بدنش سه بخش دارد: سر، سینه و شکم. روی سرش دو شاخک دارد که با آن‌ها بو و مزه را حس می‌کند و راهش را پیدا می‌کند. شش پا دارد و هر سه جفتِ پایش به سینه وصل است. پاهایش بندبند است، یعنی از چند تکه ساخته شده که مثل انگشتانِ ما در محل اتصال خم می‌شوند.
به جانورانی که این شکل را دارند حشره می‌گوییم: بدنِ سه‌بخشی، شش پای بندبند و دو شاخک. بیشترِ حشره‌ها بال هم دارند و بال‌هایشان به سینه وصل است. کفشدوزک، شته، پروانه، زنبور عسل، ملخ و سنجاقک همه حشره‌اند.
فراوان‌ترین جانوران
دانشمندان تا امروز بیش از یک میلیون نوع حشره را نام‌گذاری کرده‌اند. از هر نوعِ دیگری از جانوران بیشتر است. حشره‌ها تقریباً همه‌جا هستند: در باغچه، بیابان، جنگل، خانه و حتی آبِ برکه.
مفید یا مزاحم؟
بسیاری از حشره‌ها به ما کمک می‌کنند. زنبور عسل عسل می‌سازد و گرده‌ی گل‌ها را جابه‌جا می‌کند تا میوه درست شود. کفشدوزک شته‌ها را می‌خورد. شته‌ها شیره‌ی گیاه را می‌مکند و گیاه را ضعیف می‌کنند، پس کفشدوزک از گلِ سرخ محافظت می‌کند.
بعضی حشره‌ها مزاحم‌اند. شپش حشره‌ی کوچکی است که لای موی سر زندگی می‌کند، از خون تغذیه می‌کند و پوست را به خارش می‌اندازد. شستنِ مرتبِ مو و استفاده نکردن از شانه و کلاهِ دیگران از ما در برابر شپش محافظت می‌کند.
در خانه امتحان کنید
- در باغچه یا پارک یک حشره پیدا کنید، اما به آن دست نزنید.
- با ذره‌بین پاهایش را بشمارید و ببینید بدنش چند بخش دارد. شاخک دارد؟ بال دارد؟
- شکلش را بکشید و زیرش بنویسید چرا فکر می‌کنید حشره است.
واژه‌های این درس
- حشره - بی‌مهره‌ای با بدنِ سه‌بخشی، شش پای بندبند و دو شاخک.
- شاخک - رشته‌ی باریکی روی سر که جانور با آن بو و مزه را حس می‌کند.
- بندبند - ساخته‌شده از چند تکه که در محل اتصال خم می‌شوند.
ایده‌ی اصلی
حشره‌ها بدنِ سه‌بخشی، شش پای بندبند و دو شاخک دارند و فراوان‌ترین جانورانِ روی زمین‌اند.