زیستگاه
صبحِ بعد از یک بارانِ تند، روی پیاده‌رو کرم‌های خاکیِ زیادی می‌بینید. دیروز که هوا خشک بود، هیچ کرمی آن‌جا نبود. کرم‌ها از کجا آمده‌اند و چرا زیرِ خاک نمانده‌اند؟
زیستگاه چیست؟
هر موجود زنده جایی زندگی می‌کند که بتواند در آن غذا بخورد، نفس بکشد، رشد کند، حرکت کند و بچه‌دار شود. به این جا زیستگاه آن موجود می‌گوییم.
زیستگاهِ کرمِ خاکی خاکِ نَم‌دار است. کرمِ خاکی در خاکِ خیلی خشک نمی‌تواند زندگی کند، چون پوستش خشک می‌شود. در خاکی که پر از آب شده هم نمی‌تواند بماند، چون هوای کافی به آن نمی‌رسد. برای همین بعد از بارانِ تند، کرم‌ها از خاکِ خیس به سطحِ زمین می‌آیند.
زیستگاه‌ها گوناگون‌اند
رودخانه، دریا، جنگل، کوه و بیابان هر کدام زیستگاه‌اند. حتی گلدانِ کنارِ پنجره زیستگاهِ گیاه و چند کرم و حشره‌ی کوچک است. یک آکواریوم هم زیستگاهِ چند ماهی است.
هر جانور برای زیستگاهِ خودش ساخته شده است. ماهی با آبشش در آب نفس می‌کشد و بیرون از آب زنده نمی‌ماند. شتر روزها بی‌آب در بیابانِ گرم راه می‌رود. پلنگِ ایرانی در کوه‌های سنگلاخ شکار می‌کند. اگر ماهی را به بیابان یا شتر را به دریا ببریم، زنده نمی‌مانند.
در خانه امتحان کنید
- با کمک یک بزرگ‌تر، یک گلدانِ بزرگ یا سنگی در حیاط را آرام بلند کنید.
- زیرِ آن را نگاه کنید: چه موجوداتی می‌بینید؟ آن‌جا خشک است یا نَم‌دار؟ روشن است یا تاریک؟
- آنچه دیدید را بنویسید یا بکشید.
- گلدان یا سنگ را آرام سرِ جایش برگردانید تا خانه‌ی این جانوران خراب نشود.
واژه‌های این درس
- زیستگاه - جایی که یک موجود زنده در آن غذا، آب، هوا و پناهگاه پیدا می‌کند، رشد می‌کند و بچه‌دار می‌شود.
ایده‌ی اصلی
هر موجود زنده زیستگاهی دارد که نیازهایش را برآورده می‌کند. زیستگاه‌ها گوناگون‌اند و هر جانور برای زیستگاهِ خودش ساخته شده است.