گیاه‌خوار، گوشت‌خوار، همه‌چیزخوار
چوپانی گله‌ی گوسفندهایش را به دامنه‌ی کوه برده است. گوسفندها سرشان پایین است و علف می‌خورند. سگِ گله کنارشان نشسته و چوپان برایش تکه‌ای گوشت آورده است. خودِ چوپان ظهر نان، پنیر، سبزی و کمی گوشت می‌خورد. این سه نفر سه جور غذا می‌خورند. می‌توانیم جانوران را از روی غذایشان دسته‌بندی کنیم؟
گیاه‌خوارها
جانورانی که فقط گیاه می‌خورند گیاه‌خوارند. گوسفند، بز، خرگوش، شتر و ملخ گیاه‌خوارند. برگ، علف، دانه، میوه و ریشه غذای آن‌هاست. بیشترِ گیاه‌خوارها دندان‌های پهن و صاف دارند تا گیاه را خوب آسیاب کنند. گوسفند را تماشا کنید: مدتِ زیادی آرام می‌جود.
گوشت‌خوارها
جانورانی که جانورانِ دیگر را می‌خورند گوشت‌خوارند. گرگ، روباه، عقاب، گربه و عنکبوت گوشت‌خوارند. گوشت‌خوارها برای گرفتنِ شکار ابزار دارند: گربه و گرگ دندان‌های نیش و تیز دارند، عقاب چنگال‌های قوی دارد و عنکبوت با تارش شکار را به دام می‌اندازد.
همه‌چیزخوارها
بعضی جانوران هم گیاه می‌خورند و هم گوشت. به آن‌ها همه‌چیزخوار می‌گوییم. گنجشک دانه می‌خورد، کرم و حشره هم می‌خورد. خرس هم میوه و عسل می‌خورد و هم ماهی. ما انسان‌ها هم همه‌چیزخواریم: نان و سبزی و میوه می‌خوریم، گوشت و تخم‌مرغ و ماهی هم.
چرا این دسته‌بندی مهم است؟
وقتی بدانیم هر جانور چه می‌خورد، می‌فهمیم به چه چیزهایی نیاز دارد و کجا می‌تواند زندگی کند. گوسفند جایی زندگی می‌کند که علف باشد و گرگ جایی که گوسفند و آهو باشد. در درس «زنجیره‌ی غذایی» می‌بینیم که این غذاها مثلِ حلقه‌های یک زنجیر به هم وصل‌اند.
در خانه امتحان کنید
- هر چه امروز خورده‌اید را در دفترتان بنویسید.
- کنارِ هر غذا بنویسید از گیاه آمده یا از جانور. نان از گندم است، پنیر از شیرِ گاو یا گوسفند.
- شما گیاه‌خوارید، گوشت‌خوار یا همه‌چیزخوار؟ چه دلیلی دارید؟
واژه‌های این درس
- گیاه‌خوار - جانوری که فقط گیاه می‌خورد.
- گوشت‌خوار - جانوری که جانورانِ دیگر را می‌خورد.
- همه‌چیزخوار - جانوری که هم گیاه می‌خورد و هم گوشت.
ایده‌ی اصلی
جانوران را از روی غذایشان در سه گروه می‌گذاریم: گیاه‌خوار، گوشت‌خوار و همه‌چیزخوار.