زودتر حل کنیم
پدربزرگ چایش را با قند می‌خورد، اما مهمان‌ها چای شیرین خواسته‌اند و عجله دارند. یک نفر می‌گوید شکر بریزید، یکی می‌گوید قند را بشکنید، و یکی می‌گوید فقط تند هم بزنید. کدام راه بهتر است؟ شاید هر سه.
خرد کنید
در درس «محلول» دیدیم که وقتی چیزی حل می‌شود، به ذره‌های ریز تقسیم می‌شود. یک حبه‌ی قندِ درسته فقط از بیرونش با آب تماس دارد و حل شدنش از رویه شروع می‌شود. اگر همان قند را خرد کنیم یا پودر کنیم، تکه‌ها کوچک‌ترند و آب از همه طرف به آن‌ها می‌رسد. پس شکر و پودرِ قند زودتر از حبه‌ی قند حل می‌شوند، و حبه‌ی قند زودتر از نبات.
گرم کنید و هم بزنید
قند در چایِ داغ خیلی زودتر از آبِ سرد حل می‌شود. گرما حل شدن را تند می‌کند.
هم زدن هم کمک می‌کند. وقتی هم نمی‌زنیم، آبِ دورِ قند زود پر از قند می‌شود و آهسته‌تر قندِ تازه برمی‌دارد. با هم زدن، آبِ تازه مدام به قند می‌رسد.
پس چه کنیم؟
برای یک لیوان چای شیرینِ سریع: شکر بریزید، چای داغ باشد و هم بزنید. برای شربتِ خنک هم بهتر است اول شکر را در کمی آبِ ولرم حل کنید و بعد آب سرد و یخ اضافه کنید.
در خانه امتحان کنید
- با کمک یک بزرگ‌تر، دو لیوانِ هم‌اندازه را تا نیمه آبِ ولرم کنید.
- در هر لیوان یک حبه قند بیندازید. یکی را مدام با قاشق هم بزنید و دیگری را دست نزنید.
- با ساعت بشمارید هر کدام چقدر طول کشید تا کاملاً حل شود. عددها را بنویسید.
- پیش‌بینی کنید: اگر حبه را اول بکوبید و بعد بریزید، چه می‌شود؟ امتحان کنید.
واژه‌های این درس
- پودر کردن - کوبیدنِ یک ماده تا تکه‌هایش خیلی ریز شوند.
- ولرم - کمی گرم، نه سرد و نه داغ.
ایده‌ی اصلی
ماده‌ای که خرد شده باشد زودتر حل می‌شود. آبِ گرم و هم زدن هم حل شدن را تندتر می‌کنند.