انرژی الکتریکی در خانه

صبح، زنگِ ساعت شما را بیدار می‌کند. چراغِ اتاق را روشن می‌کنید. کسی در آشپزخانه کتری برقی را روشن کرده و صدای رادیو هم می‌آید. هنوز صبحانه نخورده‌اید و چند وسیله‌ی برقی کار کرده‌اند. همه‌ی این وسیله‌ها به چه چیزی نیاز دارند؟

یک انرژی، کارهای گوناگون

همه‌ی این وسیله‌ها با انرژی الکتریکی کار می‌کنند. انرژی الکتریکی همان چیزی است که در زندگیِ روزانه به آن «برق» می‌گوییم. این هم یکی از شکل‌های انرژی است.

هر وسیله‌ی برقی انرژی الکتریکی را می‌گیرد و آن را به شکلِ دیگری از انرژی تبدیل می‌کند. لامپ آن را به نور تبدیل می‌کند. بخاری برقی و اتو آن را به گرما تبدیل می‌کنند. پنکه آن را به حرکت تبدیل می‌کند و رادیو به صدا.

بیشترِ وسیله‌ها بیش از یک کار می‌کنند. لامپ روشن نور می‌دهد، اما اگر کمی صبر کنید، گرم هم می‌شود. یعنی بخشی از انرژی الکتریکی در لامپ به گرما تبدیل شده است.

برق از کجا می‌آید؟

برقِ خانه‌ی شما در جایی به نام نیروگاه ساخته می‌شود. در بیشترِ نیروگاه‌ها سوخت می‌سوزانند. گرمای سوختن به انرژی الکتریکی تبدیل می‌شود. بعد سیم‌ها و کابل‌های بلند آن را از روی دکل‌ها به شهرها، خانه‌ها، مدرسه‌ها و بیمارستان‌ها می‌برند.

بعضی نیروگاه‌ها سوخت نمی‌سوزانند. پشتِ سد، آبِ جاری چرخ‌های بزرگی را می‌چرخاند و برق می‌سازد. در جاهایی که باد زیاد می‌وزد، توربین‌های بادی همین کار را می‌کنند.

هشدار

برقِ پریز خانه بسیار خطرناک است و می‌تواند آدم را بکشد. هرگز چیزی در پریز فرو نکنید و با سیمِ برقِ پاره بازی نکنید. در درس‌های این فصل فقط با باتری قلمی کار می‌کنیم.

در خانه امتحان کنید

1. در دفترتان جدولی با دو ستون بکشید: «نام وسیله» و «انرژی الکتریکی به چه تبدیل می‌شود؟».
2. در خانه بگردید و دست‌کم ده وسیله‌ی برقی پیدا کنید. به هیچ‌کدام دست نزنید؛ فقط نگاه کنید.
3. برای هر وسیله بنویسید چه می‌دهد: نور، گرما، حرکت یا صدا. بعضی‌ها بیش از یکی می‌دهند.
4. کدام شکلِ انرژی در جدولتان بیشتر از همه آمده است؟

واژه‌های این درس

• انرژی الکتریکی - شکلی از انرژی که به آن برق هم می‌گوییم و وسیله‌های برقی با آن کار می‌کنند.
• وسیله‌ی برقی - وسیله‌ای که انرژی الکتریکی را به نور، گرما، حرکت یا صدا تبدیل می‌کند.
• نیروگاه - جایی که در آن برق می‌سازند.

ایده‌ی اصلی

انرژی الکتریکی یکی از شکل‌های انرژی است. وسیله‌های برقی آن را به نور، گرما، حرکت و صدا تبدیل می‌کنند، و بیشترِ آن را در نیروگاه‌ها از سوزاندنِ سوخت می‌سازند.