شبکه‌ی غذایی

فرض کنید یک تابستان ملخ‌های باغچه خیلی کم شوند. آیا گنجشک‌ها از گرسنگی می‌میرند؟ در درس «زنجیره‌ی غذایی» دیدیم که گنجشک ملخ می‌خورد. اما گنجشک فقط ملخ نمی‌خورد.

چند زنجیره با هم

گنجشک دانه‌ی گیاهان را می‌خورد، کرمِ خاکی و ملخ هم می‌خورد. پس گنجشک در چند زنجیره‌ی غذایی هست:

• دانه ← گنجشک
• برگ ← ملخ ← گنجشک
• برگ‌های پوسیده ← کرمِ خاکی ← گنجشک

خودِ گنجشک هم ممکن است غذای قرقی یا گربه شود. وقتی همه‌ی این زنجیره‌ها را کنار هم بکشیم، از جاهایی به هم گره می‌خورند و چیزی شبیهِ یک تور درست می‌شود. به این تور شبکه‌ی غذایی می‌گوییم.

اگر یکی کم شود

به شبکه‌ی بالا نگاه کنید. قرقی هم موش می‌خورد و هم گنجشک. اگر یک سال موش‌ها کم شوند، قرقی‌ها غذای کمتری دارند، اما همه‌شان نمی‌میرند: بیشتر گنجشک و مار شکار می‌کنند. شاید تعدادشان کمتر شود، چون غذا کمتر است.

این یکی از فایده‌های شبکه‌ی غذایی است: وقتی غذای جانوری در یک زنجیره کم می‌شود، می‌تواند غذایش را از زنجیره‌های دیگر به دست آورد. اما همه چیز به هم وصل است: کم شدنِ موش‌ها گنجشک‌ها و مارها را هم به خطر می‌اندازد، چون حالا قرقی‌ها بیشتر آن‌ها را شکار می‌کنند.

در خانه امتحان کنید

1. روی یک برگ کاغذِ بزرگ، نامِ این موجودات را با فاصله بنویسید: علف، دانه، ملخ، موش، گنجشک، مار، قرقی.
2. از هر غذا به خورنده‌اش پیکان بکشید.
3. چند زنجیره‌ی غذایی پیدا می‌کنید؟ آن‌ها را جداگانه بنویسید.
4. با مدادِ رنگی، جانوری را که در بیشترین زنجیره‌ها هست رنگ کنید.

واژه‌های این درس

• شبکه‌ی غذایی - چند زنجیره‌ی غذایی که به هم وصل‌اند.

ایده‌ی اصلی

بیشترِ جانوران چند نوع غذا می‌خورند و در چند زنجیره‌ی غذایی هستند. زنجیره‌های به هم وصل‌شده شبکه‌ی غذایی می‌سازند و تغییرِ یک موجود در آن به موجوداتِ دیگر هم می‌رسد.