ماه
در شبی که ماه کامل است، حتی بدونِ چراغ هم راهِ کوچه را می‌شود دید و سایه‌ی درخت‌ها روی زمین افتاده است. به این نورِ نقره‌ای مهتاب می‌گوییم. اما مهتاب از کجا می‌آید؟ آیا ماه هم مثلِ خورشید می‌سوزد؟
نزدیک‌ترین همسایه
ماه نزدیک‌ترین همسایه‌ی زمین در فضاست. ماه دورِ زمین می‌گردد، همان‌طور که زمین دورِ خورشید می‌گردد. هر دورِ ماه دورِ زمین حدود چهار هفته طول می‌کشد.
ماه از زمین خیلی کوچک‌تر است. اگر زمین اندازه‌ی یک توپِ فوتبال بود، ماه اندازه‌ی یک پرتقالِ کوچک می‌شد که حدودِ هفت متر آن‌طرف‌تر قرار دارد.
مهتاب، نورِ خورشید است
ماه از خودش نور ندارد. نورِ خورشید به ماه می‌تابد و از روی سطحِ خاکستری‌اش بازتاب می‌شود و به زمین می‌رسد. پس مهتاب در واقع نورِ خورشید است که از روی ماه برگشته است. به همین دلیل ماه ستاره نیست: ستاره از خودش نور دارد.
روی ماه چه خبر است؟
ماه هوا ندارد، پس نمی‌شود روی آن نفس کشید و صدایی هم شنیده نمی‌شود. رود، دریا و باران هم ندارد. گیاه و جانوری هم روی آن زندگی نمی‌کند. سطحِ ماه پر از گودال‌های کوچک و بزرگ است. این گودال‌ها جای برخوردِ تکه‌سنگ‌هایی است که از فضا به ماه خورده‌اند. چون ماه هوا و باران ندارد، این گودال‌ها میلیون‌ها سال همان‌طور مانده‌اند. ردِ پای فضانوردانی که بیش از پنجاه سال پیش روی ماه راه رفتند هم هنوز آنجاست.
در خانه امتحان کنید
- در یک سینیِ کم‌عمق، دو سه سانتی‌متر آرد بریزید و صافش کنید. رویش کمی پودرِ کاکائو بپاشید.
- از ارتفاعِ کمی، چند تیله یا سنگ‌ریزه‌ی کوچک را یکی‌یکی روی آرد بیندازید.
- با کمک یک بزرگ‌تر، تیله‌ها را آرام بیرون بیاورید. چه شکلی روی آرد مانده است؟
- گودال‌هایی که ساختید شبیهِ گودال‌های ماه است. آیا سنگ‌ریزه‌ی بزرگ‌تر گودالِ بزرگ‌تری ساخت؟
واژه‌های این درس
- ماه - نزدیک‌ترین همسایه‌ی زمین که دورِ آن می‌گردد.
- مهتاب - نورِ خورشید که از روی ماه بازتاب می‌شود و به زمین می‌رسد.
- گودال - فرورفتگیِ گِردی که برخوردِ سنگ‌های فضایی روی ماه ساخته است.
ایده‌ی اصلی
ماه دورِ زمین می‌گردد و از خودش نور ندارد؛ مهتاب نورِ خورشید است که از روی ماه برمی‌گردد. ماه هوا و آب ندارد و پر از گودال است.