از زیستگاه‌ها نگهداری کنیم
پدربزرگ تعریف می‌کند که در کودکی‌اش، کنارِ شهر، مرغزاری بود با یک برکه. شب‌های بهار صدای قورباغه‌ها تا خانه‌ها می‌رسید. حالا آن‌جا یک جاده و چند ساختمانِ بلند است و دیگر صدای قورباغه‌ای نمی‌آید. قورباغه‌ها کجا رفتند؟
انسان زیستگاه‌ها را تغییر می‌دهد
در درس «زیستگاه» دیدیم که هر موجود زنده جایی را لازم دارد که نیازهایش را برآورده کند. اما آدم‌ها هم جا لازم دارند. هرچه جمعیت بیشتر می‌شود، زیستگاه‌های طبیعی بیشتری به خانه، جاده، کارخانه، معدن، مزرعه و جایی برای ریختنِ زباله تبدیل می‌شوند. وقتی برکه خشک یا پر می‌شود، قورباغه‌ها نه جایی برای تخم گذاشتن دارند و نه حشره‌ای برای خوردن.
آدم‌ها گاهی زیستگاهِ تازه هم می‌سازند. بوستان، باغ و برکه‌ی مصنوعی زیستگاه‌هایی‌اند که انسان ساخته است و پرنده‌ها، حشره‌ها و گیاهانِ زیادی در آن‌ها زندگی می‌کنند.
وقتی زیستگاهی از بین می‌رود
وقتی زیستگاهی نابود می‌شود، فقط یک جانور آسیب نمی‌بیند. در درس «شبکه‌ی غذایی» دیدیم که موجودات زنده به هم وصل‌اند: اگر قورباغه‌ها بروند، مارهایی که قورباغه می‌خوردند هم غذا ندارند. در ایران، یوزپلنگِ ایرانی یکی از جانورانی است که امروز تعدادش بسیار کم شده است. یکی از دلیل‌ها این است که زیستگاه و شکارهایش کم شده‌اند و جاده‌ها از میانِ زیستگاهش گذشته‌اند.
سهمِ ما
- زباله را در طبیعت، کنارِ رود و دریا رها نکنیم.
- آتشِ پیک‌نیک را پیش از رفتن کاملاً خاموش کنیم.
- لانه‌ی جانوران را خراب نکنیم و جانورانِ وحشی را در قفس نگه نداریم.
- شاخه‌ی درخت را نشکنیم و گیاه بکاریم.
در خانه امتحان کنید
یک زیستگاهِ کوچک بسازید:
- در تابستان، یک ظرفِ کم‌عمق را کمی آب کنید و چند سنگ در آن بگذارید تا زنبورها و پرنده‌ها بتوانند لبِ آن بنشینند.
- ظرف را در سایه، روی لبه‌ی پنجره یا در حیاط بگذارید و هر روز آبش را عوض کنید.
- چند روز آن را تماشا کنید و بنویسید چه جانورانی به آن سر زدند.
واژه‌های این درس
- زیستگاهِ طبیعی - زیستگاهی که خودِ طبیعت ساخته است، مثلِ جنگل، رود و بیابان.
ایده‌ی اصلی
انسان زیستگاه‌های طبیعی را تغییر می‌دهد و گاهی نابود می‌کند. با نابودیِ هر زیستگاه زندگیِ موجوداتِ زیادی به خطر می‌افتد، و ما با کارهای ساده می‌توانیم از زیستگاه‌ها نگهداری کنیم.