عنکبوت و عقرب
صبح زود، گوشه‌ی پنجره یک تار عنکبوتِ تازه دیده می‌شود که قطره‌های شبنم رویش برق می‌زنند. وسطِ تار عنکبوتی نشسته و منتظر است. خیلی‌ها فکر می‌کنند عنکبوت هم یک حشره است. واقعاً هست؟
عنکبوت حشره نیست
در درس «حشره‌ها» دیدیم که حشره بدنی سه‌بخشی، شش پا و دو شاخک دارد. حالا یک عنکبوت را با دقت نگاه کنید. بدنش فقط دو بخش دارد: یک بخشِ جلویی که سر و سینه با هم یکی شده‌اند، و یک شکمِ گرد. هشت پا دارد، چهار پا در هر طرف، همه بندبند. هیچ شاخکی ندارد و هیچ‌وقت بال ندارد. پس عنکبوت حشره نیست.
تار و شکار
عنکبوت از تهِ شکمش رشته‌های نازک و چسبناکی بیرون می‌دهد و با آن‌ها تار می‌تَنَد. حشره‌ای که به تار بخورد می‌چسبد و عنکبوت آن را شکار می‌کند. عنکبوت‌ها مگس، پشه و حشره‌های کوچکِ دیگر را می‌خورند و جلوی زیاد شدنِ آن‌ها را می‌گیرند.
عقرب
عقرب در جاهای گرم و خشک زندگی می‌کند، مثل بیابان‌های جنوب و مرکز ایران. روزها زیر سنگ پنهان می‌شود و شب‌ها برای شکار بیرون می‌آید. عقرب هم هشت پا دارد. جلوی بدنش دو چنگک بزرگ دارد که با آن‌ها شکار را می‌گیرد. دمِ بلند و بندبندش را بالای پشتش خم می‌کند و سرِ آن یک نیش دارد. نیشِ بعضی عقرب‌ها برای آدم خطرناک است.
عنکبوت، عقرب و جانورانِ شبیه آن‌ها را در گروه عنکبوتیان می‌گذاریم: بی‌مهره‌هایی با بدنِ دوبخشی، هشت پای بندبند و بدون شاخک.
هشدار
به عقرب و عنکبوت‌های بزرگ هرگز دست نزنید. در سفر به جاهای گرم، پیش از پوشیدن کفش آن را تکان دهید و سنگ‌ها را با دست بلند نکنید.
در خانه امتحان کنید
- یک تار عنکبوت در گوشه‌ی حیاط یا پنجره پیدا کنید، اما خرابش نکنید.
- کمی آب در یک افشانه بریزید و از دور، آرام روی تار بپاشید تا رشته‌هایش دیده شوند.
- شکل تار را بکشید. رشته‌هایی که از وسط به بیرون می‌روند چندتاست؟
واژه‌های این درس
- عنکبوتیان - بی‌مهره‌هایی با بدنِ دوبخشی، هشت پای بندبند و بدون شاخک.
- تار - رشته‌های نازک و چسبناکی که عنکبوت می‌سازد.
- نیش - سرِ تیزِ دمِ عقرب که با آن سم وارد بدن شکار می‌کند.
ایده‌ی اصلی
عنکبوت و عقرب حشره نیستند. آن‌ها هشت پا، بدنِ دوبخشی و هیچ شاخکی ندارند و در گروه عنکبوتیان‌اند.