مخلوط چیست؟
شب یلداست و مادربزرگ کاسه‌ای آجیل روی سفره گذاشته است: پسته، بادام، فندق، کشمش و تخمه، همه درهم. شما فقط کشمش‌ها را دوست دارید و یکی‌یکی از لای بقیه برشان می‌دارید. کشمشی که از آجیل بیرون آوردید با کشمشِ توی کیسه فرقی دارد؟
چند ماده کنار هم
وقتی چند ماده را روی هم می‌ریزیم و قاطی می‌کنیم، یک مخلوط درست کرده‌ایم. آجیلِ شب یلدا مخلوط است. سبزی خوردن، سالادِ شیرازی و کیسه‌ای پر از برنج و عدس هم مخلوط‌اند.
هر ماده خودش می‌ماند
در یک مخلوط، هیچ ماده‌ای به ماده‌ی دیگر تبدیل نمی‌شود. کشمشِ آجیل همان رنگ، همان شکل و همان مزه‌ی شیرین را دارد. بادام هم همان‌قدر سفت است که بود. هر ماده ویژگی‌های خودش را نگه می‌دارد. برای همین، کشمشی که بیرون آوردید با کشمشِ توی کیسه هیچ فرقی ندارد.
مقدارِ هر ماده هم در مخلوط می‌تواند هر اندازه باشد. اگر یک مشت کشمشِ دیگر به کاسه اضافه کنید، باز هم آجیل دارید.
مخلوط را می‌شود جدا کرد
چون هر ماده خودش مانده است، می‌شود دوباره آن‌ها را از هم جدا کرد. در آجیل این کار ساده است: کافی است با دست برشان دارید. بعضی مخلوط‌ها را باید با راه‌های دیگری جدا کرد. در درس «جدا کردنِ مخلوط‌ها» این راه‌ها را می‌بینیم.
در خانه امتحان کنید
- دو قاشق برنج و دو قاشق عدس را در یک لیوانِ پلاستیکی بریزید و تکان دهید.
- مخلوط را روی یک بشقاب پهن کنید. هنوز می‌توانید برنج و عدس را از هم تشخیص دهید؟
- با انگشت، عدس‌ها را کنار بکشید. شکل و رنگشان عوض شده است؟
- یک مخلوطِ دیگر در آشپزخانه پیدا کنید و بنویسید از چه چیزهایی درست شده است.
واژه‌های این درس
- مخلوط - چند ماده که کنار هم ریخته شده‌اند و هر کدام همان که بود می‌ماند.
- ویژگی - چیزی که یک ماده را می‌شناساند، مثل رنگ، شکل، مزه یا سختی.
ایده‌ی اصلی
در مخلوط، هر ماده ویژگی‌های خودش را نگه می‌دارد. برای همین می‌شود مواد را دوباره از هم جدا کرد.