Knaph

سالم بمانیم62 از 712 دقیقه مطالعه

میکروب‌ها

به دستتان نگاه کنید. تمیز به نظر می‌رسد، نه؟ اما اگر کفِ دستتان را زیرِ میکروسکوپ می‌دیدید، هزاران جاندارِ ریز رویش پیدا می‌کردید. این جانداران کی‌اند و آیا همه‌شان خطرناک‌اند؟

جاندارانِ بسیار ریز

میکروب‌ها جاندارانی آن‌قدر ریزند که با چشم دیده نمی‌شوند و برای دیدنشان میکروسکوپ لازم است. میکروب‌ها همه‌جا هستند: در خاک، در آب، در هوا، روی پوستِ ما و درونِ روده‌مان. دو گروهِ مهمِ آن‌ها این‌هاست:

  • باکتری‌ها جاندارانی یک‌یاخته‌ای‌اند. بعضی گِرد، بعضی میله‌ای و بعضی پیچ‌پیچ‌اند. اگر جای گرم و نم‌دار و غذا داشته باشند، خیلی تند زیاد می‌شوند.
  • ویروس‌ها از باکتری‌ها هم بسیار ریزترند. ویروس حتی یک یاخته‌ی کامل هم نیست و فقط درونِ یاخته‌های یک جاندارِ دیگر می‌تواند زیاد شود. سرماخوردگی و آنفلوانزا کارِ ویروس‌هاست.

دستِ یک بچه و دایره‌ای بزرگ‌نمایی‌شده روی کفِ دستش که چند باکتریِ گِرد و میله‌ای را نشان می‌دهد؛ کنارش دایره‌ای بزرگ‌نمایی‌شده‌ی دیگر که یک ویروس را بسیار کوچک‌تر از یک باکتری نشان می‌دهد.

بیشترشان دوستِ ما هستند

فقط شمارِ کمی از میکروب‌ها بیماری می‌آورند. به آن‌ها میکروب‌های بیماری‌زا می‌گویند. بیشترِ میکروب‌ها بی‌خطرند و بسیاری از آن‌ها به ما کمک می‌کنند:

  • باکتری‌هایی که شیر را به ماست و پنیر تبدیل می‌کنند.
  • مخمرِ نانوایی، که قارچی بسیار ریز است و خمیرِ نان را پف می‌دهد.
  • باکتری‌های روده که به گوارشِ غذا کمک می‌کنند.
  • باکتری‌ها و قارچ‌هایی که در درسِ «چیزی هدر نمی‌رود» دیدیم: آن‌ها مرده‌ها را تجزیه می‌کنند و خاک را پربار نگه می‌دارند.

سه کارت کنارِ هم: کاسه‌ای ماست، خمیرِ نانی که در کاسه پف کرده، و روده‌ای که باکتری‌های ریزِ مفید در آن هستند.

در خانه امتحان کنید

هشدار

این کار را فقط با یک بزرگ‌تر انجام دهید؛ شیرِ داغ می‌سوزاند.

  1. با کمکِ یک بزرگ‌تر، یک لیوان شیر را گرم کنید تا به اندازه‌ی گرمای دستتان برسد، نه داغ‌تر.
  2. یک قاشق ماستِ آماده در آن هم بزنید و ظرف را بپوشانید.
  3. ظرف را لای یک پتو یا حوله، در جای گرم، تا صبح بگذارید.
  4. صبح چه می‌بینید؟ میلیاردها باکتریِ ماست در شب زیاد شده‌اند و شیر را به ماست تبدیل کرده‌اند.

واژه‌های این درس

  • میکروب - جاندارِ بسیار ریزی که فقط با میکروسکوپ دیده می‌شود.
  • باکتری - میکروبی یک‌یاخته‌ای که تقریباً همه‌جا زندگی می‌کند.
  • ویروس - میکروبی بسیار ریزتر از باکتری که فقط درونِ یاخته‌های جاندارِ دیگر زیاد می‌شود.
  • میکروبِ بیماری‌زا - میکروبی که بیماری می‌آورد.

ایده‌ی اصلی

میکروب‌ها، مثلِ باکتری‌ها و ویروس‌ها، جاندارانی بسیار ریزند که همه‌جا هستند. فقط شمارِ کمی از آن‌ها بیماری می‌آورند و بسیاری‌شان به ما کمک می‌کنند.

دانش خود را بسنجید

ورود برای سنجش دانش خود از این درس و پیگیری پیشرفتتان.