انرژیِ ذخیره‌شده
سرِ کلاس ورزش، پیش از دویدن، چند دانه خرما می‌خورید. بعد از نیم ساعت دویدن، باز گرسنه‌اید. خرما چه چیزی به شما داد که با آن دویدید؟ و آن چیز پیش از خوردن کجا بود؟
انرژی منتظر می‌ماند
انرژیِ خرما در خودِ خرما بود، پنهان و ساکت. خرما نه گرم بود، نه حرکت می‌کرد و نه نور داشت، اما انرژی در آن ذخیره شده بود. بدنِ شما آن را آزاد کرد و به حرکت و گرما تبدیل کرد. به انرژی‌ای که در چیزی مانده تا بعد به کار بیاید انرژیِ ذخیره‌شده می‌گویند.
انرژی در جاهای زیادی ذخیره می‌شود:
- در غذا: نان، خرما، برنج.
- در سوخت‌ها: نفت، بنزین، گاز و چوب. با سوختن، انرژی‌شان به گرما و نور درمی‌آید.
- در باتری: انرژیِ باتری در چراغ‌قوه به برق و بعد به نور تبدیل می‌شود.
- در کش یا فنرِ کشیده‌شده: کمانِ کشیده، تیر را پرتاب می‌کند.
بالاتر و کشیده‌تر، انرژیِ بیشتر
وقتی چیزی را بالا می‌برید، انرژی در آن ذخیره می‌شود. وقتی رهایش کنید، این انرژی به حرکت تبدیل می‌شود. هرچه بالاتر برده باشید، انرژیِ بیشتری ذخیره شده است. برای همین از سرسره‌ی بلند تندتر پایین می‌آیید تا از سرسره‌ی کوتاه.
کش و فنر هم همین‌طورند: هرچه بیشتر بکشید یا بفشارید، انرژیِ بیشتری در آن‌ها ذخیره می‌شود. کمانی که زهش را بیشتر کشیده‌اند، تیر را دورتر می‌فرستد. ماشینِ کشیِ درسِ «چه چیزی ماشین را راه می‌اندازد؟» هم با کشِ بیشتر پیچیده‌شده، دورتر می‌رود.
هشدار
هیچ‌وقت کش یا کمان را به طرفِ کسی نکشید و رها نکنید.
در خانه امتحان کنید
- یک کشِ پهن را دورِ دو انگشتِ شست بیندازید، کمی بکشید و به یک تکه کاغذِ تاشده روی میز رها کنید. کاغذ چقدر رفت؟
- حالا کش را بیشتر بکشید و همان کار را تکرار کنید. هر بار کش را رو به دیوار و دور از آدم‌ها نگه دارید.
- در کدام حالت کاغذ دورتر رفت؟ در کدام حالت انرژیِ بیشتری در کش ذخیره شده بود؟
واژه‌های این درس
- انرژیِ ذخیره‌شده - انرژی‌ای که در چیزی مانده تا بعد به کار بیاید.
- سوخت - ماده‌ای مثل نفت، گاز یا چوب که با سوختن گرما و نور می‌دهد.
- باتری - وسیله‌ای که انرژی را ذخیره می‌کند و به برق تبدیل می‌کند.
ایده‌ی اصلی
انرژی می‌تواند در غذا، سوخت، باتری، چیزی که بالا برده‌ایم و کش یا فنرِ کشیده‌شده ذخیره شود. هرچه چیزی بالاتر باشد یا کش بیشتر کشیده شود، انرژیِ بیشتری در آن هست.