انرژی شکل عوض می‌کند
شبِ زمستان است. مادربزرگ کتری را روی گاز گذاشته، چراغِ اتاق روشن است، رادیو آهنگ پخش می‌کند و برادرِ کوچکتان دست‌هایش را تند به هم می‌مالد تا گرم شود. در همه‌ی این کارها چیزی مشترک است. آن چیز چیست؟
شکل‌های انرژی
پارسال دیدیم که هر کاری به انرژی نیاز دارد، و انرژی شکل‌های گوناگونی دارد:
- انرژیِ حرکتی: در هر چیزی که حرکت می‌کند؛ توپی که می‌غلتد، بادی که می‌وزد.
- انرژیِ گرمایی: در چیزهای گرم؛ آبِ جوش، بخاری.
- انرژیِ نورانی: در نورِ خورشید، لامپ و شمع.
- انرژیِ صوتی: در صدای زنگ، طبل و حرف زدن.
- انرژیِ الکتریکی: همان برق، که در سیم‌ها جریان دارد.
انرژی از یک شکل به شکلِ دیگر
انرژی یک‌جا نمی‌ماند. وقتی دست‌ها را به هم می‌مالید، انرژیِ حرکتی به گرما تبدیل می‌شود. لامپ برق را به نور و کمی گرما تبدیل می‌کند. کتریِ برقی برق را به گرما، و بلندگو برق را به صدا تبدیل می‌کند. توربینِ بادی برعکس کار می‌کند: حرکتِ باد را به برق تبدیل می‌کند.
گاهی یک وسیله انرژی را هم‌زمان به چند شکل درمی‌آورد. آتشِ هیزم را در نظر بگیرید: چوب که می‌سوزد، گرما می‌دهد، نور می‌دهد و صدای ترق‌تروق هم دارد.
هر جا که اتفاقی می‌افتد، چیزی گرم می‌شود، روشن می‌شود، صدا می‌دهد یا حرکت می‌کند، انرژی دارد شکل عوض می‌کند.
در خانه امتحان کنید
- ده ثانیه دست‌هایتان را آرام به هم بمالید و بعد ده ثانیه تند. کدام بار گرم‌تر شدند؟
- در خانه بگردید و پنج وسیله پیدا کنید که برق مصرف می‌کنند.
- برای هر کدام بنویسید برق را بیشتر به چه شکلی تبدیل می‌کند: نور، گرما، حرکت یا صدا.
- آیا وسیله‌ای پیدا کردید که برق را به بیش از یک شکل تبدیل کند؟ مثلاً جاروبرقی چه چیزهایی تولید می‌کند؟
واژه‌های این درس
- انرژیِ حرکتی - انرژیِ چیزی که حرکت می‌کند.
- انرژیِ الکتریکی - انرژیِ برق.
- تبدیلِ انرژی - درآمدنِ انرژی از یک شکل به شکلِ دیگر.
ایده‌ی اصلی
انرژی شکل‌های گوناگونی دارد: حرکتی، گرمایی، نورانی، صوتی و الکتریکی. انرژی پیوسته از یک شکل به شکلِ دیگر تبدیل می‌شود.