اگر یکی نباشد
فرض کنید بیماری‌ای بیشترِ موش‌های یک جنگل را از بین ببرد. موش‌ها کوچک‌اند و کمتر به چشم می‌آیند. آیا نبودنشان برای بقیه‌ی جنگل مهم است؟
یک گره در تور
در شبکه‌ی غذایی، هر جاندار مثلِ گرهی در یک تور است. اگر گرهی باز شود، نخ‌های دیگر هم شل می‌شوند. وقتی موش‌ها کم شوند، شاهین و روباه غذای کمتری پیدا می‌کنند.
جانوری که فقط موش می‌خورد، بیشتر از همه در خطر است، چون غذای دیگری ندارد. جانوری که چند غذا دارد، مثلِ روباه، سراغِ خرگوش و تمشک می‌رود و راحت‌تر زنده می‌ماند. اما آن‌وقت خرگوش‌ها بیشتر شکار می‌شوند و کم می‌شوند. در این میان، دانه‌هایی که موش‌ها می‌خوردند، بیشتر سبز می‌شوند. می‌بینید؟ یک تغییرِ کوچک، در همه‌ی تور پخش شد.
وقتی شکارچی‌ها کم شوند
حالا برعکسش را در نظر بگیرید. اگر مردم گرگ‌ها و روباه‌های یک دشت را شکار کنند، چه می‌شود؟ خرگوش‌ها که دیگر شکارچی ندارند، زیاد می‌شوند. آن‌قدر علف می‌خورند که زمین لخت می‌شود و باد و باران خاکش را می‌برند. بعد خودِ خرگوش‌ها هم غذایی ندارند و از گرسنگی کم می‌شوند.
پس شکارچی‌ها دشمنِ دشت نیستند. آن‌ها نمی‌گذارند شمارِ گیاه‌خواران آن‌قدر زیاد شود که همه‌ی گیاهان خورده شوند. در یک شبکه‌ی غذاییِ سالم، شمارِ هر جاندار کم و زیاد می‌شود، اما هیچ‌کدام کاملاً از بین نمی‌رود.
در خانه امتحان کنید
- کارت‌ها و پیکان‌های درسِ قبل را دوباره روی برگه بچینید.
- یک کارت را بردارید، مثلاً موش یا کرمِ پروانه.
- هر جانوری را که پیکانی از آن کارت به سمتش می‌رفت، با مدادِ قرمز علامت بزنید: غذایش کم شده است.
- هر جانداری را که آن کارت می‌خورد، با مدادِ سبز علامت بزنید: ممکن است زیاد شود.
- این بار کارتِ دیگری را بردارید. نبودنِ کدام کارت بیشترین علامت را درست کرد؟
واژه‌های این درس
- شکارچی - جانوری که جانورانِ دیگر را شکار می‌کند و می‌خورد.
- وابسته - جانداری که زندگی‌اش به جاندارِ دیگری بند است.
ایده‌ی اصلی
در شبکه‌ی غذایی همه به هم وابسته‌اند. اگر یک جاندار کم شود یا از بین برود، شمارِ جاندارانِ دیگر هم تغییر می‌کند، و آن‌که فقط یک غذا دارد بیشتر از همه در خطر است.