اندازه گرفتنِ انرژی
روی بسته‌ی یک بیسکویت نوشته‌اند: «انرژی: ۱۲۰ کیلوکالری». روی جعبه‌ی یخچالِ نو هم برچسبِ رنگیِ مصرفِ انرژی چسبانده‌اند. این عددها و برچسب‌ها چه می‌گویند؟ انرژی را که نمی‌شود با خط‌کش یا ترازو اندازه گرفت. پس چطور می‌گویند یک خوراکی انرژیِ بیشتری از دیگری دارد؟
ژول، واحدِ انرژی
دانشمندان برای انرژی یک واحد گذاشته‌اند: ژول. یک ژول انرژیِ کمی است. یک سیبِ کوچک حدود صد گرم جرم دارد، پس وزنش حدود یک نیوتون است. برای اینکه این سیب را یک متر از روی زمین بالا ببرید، حدود یک ژول انرژی لازم است.
چون ژول کوچک است، برای انرژی‌های بزرگ از کیلوژول استفاده می‌کنیم: هر کیلوژول هزار ژول است، همان‌طور که هر کیلوگرم هزار گرم است. انرژیِ خوراکی‌ها و کارهای بدن را هم معمولاً با کیلوژول می‌گویند. یک ساعت دویدن چند برابرِ یک ساعت راه رفتنِ آرام انرژی مصرف می‌کند، و راه رفتن بیشتر از نشستن.
برچسبِ خوراکی‌ها
روی بسته‌ی خوراکی‌ها انرژی را معمولاً با واحدِ دیگری می‌نویسند: کیلوکالری. هر کیلوکالری کمی بیش از چهار هزار ژول است. پس بیسکویتِ ۱۲۰ کیلوکالری، حدود ۵۰۰ هزار ژول یا ۵۰۰ کیلوژول انرژی دارد. یک سیبِ متوسط حدود ۸۰ کیلوکالری دارد و یک دانه خرما حدود ۲۰ کیلوکالری.
روی وسایلِ برقی و لامپ‌ها هم برچسب‌هایی هست که نشان می‌دهند هر وسیله چقدر انرژی مصرف می‌کند. با خواندنِ این برچسب‌ها می‌توانید وسیله‌ای بخرید که برقِ کمتری مصرف کند.
در خانه امتحان کنید
- سه بسته‌ی خوراکی در آشپزخانه پیدا کنید؛ مثلاً بیسکویت، شیر و کشمش.
- روی برچسبِ هر کدام عددِ انرژی را پیدا کنید. حواستان باشد که بعضی برچسب‌ها انرژیِ صد گرم را می‌نویسند و بعضی انرژیِ یک بسته را.
- انرژیِ صد گرمِ آن‌ها را با هم مقایسه کنید. کدام بیشترین انرژی را دارد؟ کدام کمترین را؟
واژه‌های این درس
- ژول - واحدِ اندازه‌گیریِ انرژی؛ حدودِ انرژیِ بالا بردنِ یک سیبِ کوچک به اندازه‌ی یک متر.
- کیلوژول - هزار ژول.
- کیلوکالری - واحدی که روی خوراکی‌ها می‌نویسند؛ کمی بیش از چهار هزار ژول.
- برچسبِ غذایی - جدولی روی بسته‌ی خوراکی که انرژی و مواد آن را نشان می‌دهد.
ایده‌ی اصلی
انرژی را با ژول و کیلوژول اندازه می‌گیرند. روی خوراکی‌ها انرژی به کیلوکالری نوشته می‌شود، و هر کیلوکالری کمی بیش از چهار هزار ژول است.