آنتی‌بیوتیک‌ها
علی سرما خورده است و آبریزشِ بینی دارد. از مادرش می‌خواهد برایش آنتی‌بیوتیک بخرد تا زودتر خوب شود. مادرش می‌گوید: «آنتی‌بیوتیک برای سرماخوردگی فایده‌ای ندارد.» حق با کیست؟
داروی باکتری‌ها
آنتی‌بیوتیک دارویی است که باکتری‌ها را می‌کشد یا جلوی زیاد شدنشان را می‌گیرد. نخستین آنتی‌بیوتیک را حدودِ صد سال پیش دانشمندی از یک کپک به دست آورد؛ همان قارچِ ریزی که روی نانِ مانده می‌روید. از آن روز، آنتی‌بیوتیک‌ها جانِ میلیون‌ها نفر را نجات داده‌اند.
اما آنتی‌بیوتیک روی ویروس‌ها هیچ اثری ندارد. سرماخوردگی و آنفلوانزا کارِ ویروس‌هاست. پس حق با مادرِ علی است. این بیماری‌ها معمولاً با استراحت، نوشیدنِ مایعاتِ گرم و غذای خوب، بعد از چند روز خوب می‌شوند. اگر حالِ بیمار بدتر شد یا تبش پایین نیامد، پزشک باید او را ببیند.
درست مصرف کنید
فقط پزشک می‌تواند آنتی‌بیوتیک را تجویز کند. اگر پزشک برایتان آنتی‌بیوتیک نوشت، آن را درست در همان ساعت‌ها و همان تعداد روزی بخورید که گفته است، حتی اگر زودتر حالتان بهتر شد.
چرا؟ چون اگر دارو را زود کنار بگذاریم، ضعیف‌ترین باکتری‌ها از بین رفته‌اند، اما قوی‌ترین‌ها هنوز زنده‌اند. آن‌ها دوباره زیاد می‌شوند و ممکن است در برابرِ آن دارو مقاوم شوند؛ یعنی آن آنتی‌بیوتیک دیگر نتواند آن‌ها را بکشد. مصرفِ آنتی‌بیوتیک بی‌دلیل، مثلاً برای سرماخوردگی، هم به باکتری‌ها فرصت می‌دهد مقاوم شوند. اگر باکتری‌ها مقاوم شوند، بیماری‌هایشان به‌سختی درمان می‌شوند.
هشدار
هرگز خودتان دارو نخورید. آنتی‌بیوتیکی را که از قبل در خانه مانده یا برای کسِ دیگری نوشته شده، مصرف نکنید.
در خانه امتحان کنید
- با پدر یا مادرتان، برچسبِ روی جعبه‌ی یکی از داروهای خانه را بخوانید، بی‌آن‌که دارو را باز کنید.
- نامِ دارو، تاریخِ انقضا و این‌که چند بار در روز باید مصرف شود را پیدا کنید.
- از آن‌ها بپرسید: چرا داروها را باید دور از دسترسِ بچه‌های کوچک نگه داشت؟
واژه‌های این درس
- آنتی‌بیوتیک - دارویی که باکتری‌ها را می‌کشد یا جلوی زیاد شدنشان را می‌گیرد.
- مقاوم - باکتری‌ای که دیگر آنتی‌بیوتیک روی آن اثر ندارد.
- نسخه - نوشته‌ی پزشک که می‌گوید کدام دارو را، کی و تا چند روز بخوریم.
ایده‌ی اصلی
آنتی‌بیوتیک باکتری‌ها را می‌کشد، اما روی ویروس‌ها، مثلِ سرماخوردگی، اثری ندارد. فقط با نسخه‌ی پزشک و درست همان‌طور که گفته مصرفش کنید، تا باکتری‌ها مقاوم نشوند.