هر خودرو برای یک نیاز
سر راهِ مدرسه چند خودرو می‌بینید: اتوبوسی پر از مسافر، کامیونی که آجر می‌برد، آمبولانسی که آژیرکشان رد می‌شود و بیل‌مکانیکی که در یک ساختمان‌سازی زمین را می‌کَند. همه‌ی این‌ها چرخ دارند و حرکت می‌کنند، اما هیچ‌کدام شبیهِ دیگری نیست. چرا این‌قدر با هم فرق دارند؟
هر خودرو جواب یک نیاز است
هر خودرو را کسی برای یک کارِ مشخص ساخته است. اتوبوس باید آدم‌های زیادی را با هم جابه‌جا کند، پس دراز و بلند است و صندلی‌های زیادی دارد. آمبولانس باید بیمار را زود به بیمارستان برساند، پس پشتش جای تخت و وسایل پزشکی است و آژیر و چراغ دارد تا راه را برایش باز کنند. کامیون بار می‌برد، پس پشتش جای بار است و چرخ‌هایش محکم‌اند.
به کسی که از دانش علوم استفاده می‌کند تا برای یک نیاز وسیله‌ای بسازد یا وسیله‌ای را بهتر کند، مهندس می‌گویند. کارِ او پیش از ساختن، طراحی است: فکر کردن و نقشه کشیدن برای اینکه وسیله چه شکلی داشته باشد و از چه ساخته شود.
چرخ‌ها، اندازه و شکل
وقتی خودروها را با هم مقایسه می‌کنید، به این چیزها نگاه کنید:
- چرخ‌ها: بیل‌مکانیکی به جای چرخ، شنی‌های پهن دارد تا در گِل فرو نرود. دوچرخه‌ی مسابقه چرخ‌های باریک دارد تا روی جاده‌ی صاف کمتر اصطکاک داشته باشد.
- اندازه: خودرویی که بارِ سنگین می‌برد بزرگ و پرزور است؛ ماشینِ کوچکِ شهری راحت پارک می‌شود.
- شکل: خودروهای تندرو پایین و کشیده‌اند تا هوا راحت از رویشان بگذرد. کامیونِ جعبه‌ای جلوی هوا را بیشتر می‌گیرد.
پس هر چیزی که در یک خودرو می‌بینید دلیلی دارد. مهندس پیش از ساختن می‌پرسد: «این خودرو باید چه کاری انجام دهد؟» و بعد، چرخ و اندازه و شکل را برای همان کار انتخاب می‌کند.
در خانه امتحان کنید
- از پنجره یا در راه، پنج خودروی مختلف را ببینید و نامشان را بنویسید.
- برای هر کدام بنویسید چند چرخ دارد، چرخ‌هایش پهن است یا باریک، و بزرگ است یا کوچک.
- کنارِ هر کدام بنویسید برای چه کاری ساخته شده است.
- یک خودروی خیالی برای یک نیاز تازه نقاشی کنید؛ مثلاً خودرویی که در برف به روستا دارو برساند. کنارش بنویسید چرا چرخ‌ها و شکلش را این‌طور کشیده‌اید.
واژه‌های این درس
- طراحی - فکر کردن و نقشه کشیدن پیش از ساختنِ یک وسیله.
- مهندس - کسی که با دانشِ علوم، برای نیازهای مردم وسیله می‌سازد یا وسیله‌ها را بهتر می‌کند.
- نیاز - کاری که باید انجام شود و وسیله برای آن ساخته می‌شود.
ایده‌ی اصلی
هر خودرو را برای یک نیاز طراحی کرده‌اند. تعداد و نوعِ چرخ‌ها، اندازه و شکلِ آن از کاری می‌آید که باید انجام دهد.