خورشید، سرچشمه‌ی انرژی
صبحانه نان و پنیر خورده‌اید و حالا انرژی دارید. اما انرژیِ نان از کجا آمده؟ از گندم. و گندم انرژی‌اش را از کجا آورده بود؟ اگر این پرسش را ادامه دهید، تقریباً همیشه به یک جا می‌رسید: آسمان.
غذا: نورِ خورشید در بشقاب
گیاهان با نورِ خورشید برای خودشان غذا می‌سازند. انرژیِ نور در غذایی که گیاه ساخته ذخیره می‌شود: در دانه‌ی گندم، در سیب‌زمینی، در خرما. ما گیاه را می‌خوریم و این انرژی به ما می‌رسد. گوسفندی که علف می‌خورد هم انرژی‌اش را از گیاه می‌گیرد، پس شیر و پنیرش هم انرژیِ خورشید را در خود دارند.
در درس‌های بعدی می‌بینید که برگ‌ها چطور این کار را می‌کنند.
سوخت، باد و باران
- نفت، گاز و زغال‌سنگ از بقایای گیاهان و جانورانی درست شده‌اند که میلیون‌ها سال پیش زیر خاک ماندند. آن جانداران هم انرژی‌شان را از خورشید گرفته بودند. پس وقتی گاز می‌سوزد، انرژیِ خورشیدِ میلیون‌ها سال پیش آزاد می‌شود.
- باد: خورشید خشکی و دریا را یکسان گرم نمی‌کند. هوای گرم بالا می‌رود و هوای سرد جایش را می‌گیرد؛ این جابه‌جاییِ هوا همان باد است.
- باران و آبِ پشتِ سد: گرمای خورشید آب را بخار می‌کند و بالا می‌برد. بخار ابر می‌شود و روی کوه‌ها می‌بارد. آبی که از کوه پایین می‌آید و پشتِ سد جمع می‌شود، انرژی‌اش را از همان بالا بردنِ خورشید دارد.
بیشترِ دانشمندان می‌گویند بیشترِ انرژی‌ای که ما مصرف می‌کنیم، در اصل نورِ خورشید بوده است. انرژیِ صفحه‌ی خورشیدیِ روی پشت‌بام هم که از همه روشن‌تر است: نورِ خورشید را مستقیم به برق تبدیل می‌کند.
در خانه امتحان کنید
- چیزهایی را که امروز خورده‌اید فهرست کنید.
- برای هر کدام، زنجیره‌ای بکشید تا به خورشید برسید؛ مثلاً: پنیر ← شیر ← گوسفند ← علف ← خورشید.
- آیا خوراکی‌ای پیدا کردید که زنجیره‌اش به خورشید نرسد؟ (نمک را امتحان کنید. نمک انرژی به بدن نمی‌دهد.)
واژه‌های این درس
- سوختِ فسیلی - سوختی مثل نفت، گاز و زغال‌سنگ که از بقایای جانداران بسیار قدیمی درست شده است.
- صفحه‌ی خورشیدی - صفحه‌ای که نورِ خورشید را به برق تبدیل می‌کند.
ایده‌ی اصلی
بیشترِ انرژیِ ذخیره‌شده‌ای که به کار می‌بریم، در غذا، سوخت‌ها، باد و آبِ پشتِ سد، در آغاز نورِ خورشید بوده است.