درختِ بومی بکارید
پانزدهمِ اسفند، روزِ درختکاری است. خیلی از خانواده‌ها و مدرسه‌ها نهال می‌خرند و می‌کارند. اما در فروشگاهِ نهال ده‌ها جور درخت هست. کدام را بکاریم؟
درختِ بومی چیست؟
هر منطقه درخت‌هایی دارد که هزاران سال است خودبه‌خود همان‌جا روییده‌اند. به آن‌ها درخت‌های بومی می‌گویند. در جنگل‌های شمال، بلوط، راش، ممرز و انجیلی بومی‌اند. در کوه‌های زاگرس، بلوطِ ایرانی و بَنه که نوعی پسته‌ی وحشی است. در کویر، تاغ و گز.
درختِ بومی سال‌ها با آب‌وهوای منطقه کنار آمده است. با بارانِ همان‌جا زنده می‌ماند، سرما و گرمای آن‌جا را تاب می‌آورد و خاکش را می‌شناسد. پس آبِ کمتری می‌خواهد. جانورانِ منطقه هم آن را می‌شناسند: حشره‌ها از برگش می‌خورند، پرنده‌ها رویش لانه می‌سازند و سنجاب‌ها دانه‌اش را جمع می‌کنند.
اگر درختِ غیربومی بکاریم
درختی که از سرزمینِ پرباران آمده، در شهری کم‌آب آبِ فراوانی می‌خواهد. بعضی درخت‌های غیربومی هم آن‌قدر تند پخش می‌شوند که جای گیاهانِ بومی را می‌گیرند. جانورانِ منطقه هم معمولاً نمی‌توانند از برگ و دانه‌ی آن‌ها استفاده کنند.
جنگلی که فقط از یک جور درخت، در ردیف‌های منظم، کاشته شده باشد، از دور سبز است، اما گوناگونیِ جاندارانش کم است. جنگلِ طبیعی، با درخت‌ها و بوته‌ها و گیاهانِ گوناگون، خانه‌ی جانورانِ بسیار بیشتری است. برای همین زیست‌شناسان می‌گویند در هر جا، درختِ بومیِ همان‌جا را بکارید.
در خانه امتحان کنید
- از یک بزرگ‌تر، باغبان یا فروشنده‌ی نهال بپرسید: کدام درخت‌ها در منطقه‌ی شما بومی‌اند؟
- در محله‌تان بگردید و ببینید چند جور درخت کاشته‌اند. کدام‌ها بومی‌اند؟
- اگر پاییز است و یک بلوطِ سالم (میوه‌ی درختِ بلوط) پیدا کردید، آن را در گلدانی با خاکِ نم‌دار بکارید و بگذارید زمستان را در جای خنک بگذراند. شاید بهار سبز شود.
واژه‌های این درس
- درختِ بومی - درختی که از قدیم به‌طور طبیعی در یک منطقه روییده است.
- غیربومی - گیاه یا جانوری که مردم از جای دیگری آورده‌اند.
- گوناگونیِ جانداران - این‌که در یک جا چند جور جاندارِ مختلف زندگی می‌کنند.
ایده‌ی اصلی
درخت‌های بومی با آب‌وهوای منطقه کنار می‌آیند و خانه و غذای جانورانِ همان‌جا هستند. کاشتنِ آن‌ها آب را کمتر هدر می‌دهد و گوناگونیِ جانداران را نگه می‌دارد.