میکروب‌ها چطور به ما می‌رسند؟
شب است و پشه‌ای بالای سرتان وزوز می‌کند. فقط نیشش آزاردهنده است، یا ممکن است چیزِ دیگری هم با خودش بیاورد؟
راه‌هایی که میکروب‌ها می‌روند
میکروب‌های بیماری‌زا پا ندارند، اما راه‌های زیادی برای رسیدن به ما پیدا می‌کنند:
- هوا: با هر عطسه و سرفه، هزاران قطره‌ی ریزِ پُرمیکروب در هوا پخش می‌شود و دیگران آن را نفس می‌کشند.
- دست و چیزها: میکروب‌ها روی دستگیره‌ی در، پول و گوشی می‌مانند. دست آن‌ها را برمی‌دارد و به چشم، بینی و دهان می‌رساند.
- آب و غذای آلوده: آبِ ناسالم و غذایی که با دستِ نشسته درست شده، میکروب‌هایی را به روده می‌رسانند که اسهال می‌آورند.
- نیشِ جانوران: بعضی میکروب‌ها در بدنِ جانوران زندگی می‌کنند و با نیش یا گازِ آن‌ها به ما می‌رسند.
جانورانِ ناقل
به جانوری که میکروب را از جانداری به جاندارِ دیگر می‌رساند، ناقل می‌گویند. نوعی پشه میکروبِ مالاریا را با نیشش منتقل می‌کند. سگ، گربه یا جانورِ وحشیِ بیمار می‌تواند با گاز گرفتن، میکروبِ هاری را برساند؛ هاری بیماریِ بسیار خطرناکی است. مگس هم روی زباله می‌نشیند و میکروب‌ها را با پاهایش روی غذای ما می‌گذارد. کنه‌هایی که روی دام‌ها زندگی می‌کنند هم می‌توانند بیماری برسانند.
هشدار
اگر جانوری، حتی یک سگ یا گربه‌ی آشنا، شما را گاز گرفت یا چنگ زد، زخم را زیرِ آبِ روان با صابون خوب بشویید و همان روز با یک بزرگ‌تر پیشِ پزشک یا به مرکزِ بهداشت بروید.
بستنِ راه‌ها
هر راه را می‌شود بست: دست‌ها را با آب و صابون بشوییم، هنگامِ عطسه جلوی دهان را با دستمال یا آرنج بگیریم، فقط آبِ سالم بنوشیم و روی غذا را بپوشانیم. پنجره‌ها را توری بزنیم، به جانورانِ ولگرد دست نزنیم و حیوانِ خانگی را واکسن بزنیم.
در خانه امتحان کنید
- کمی آرد یا پودرِ رنگی کفِ دستتان بمالید؛ فرض کنید میکروب است.
- با یکی از اعضای خانواده دست بدهید و بعد به دستگیره، کنترلِ تلویزیون و یک لیوان دست بزنید.
- ببینید «میکروب‌ها» به چند جا رسیدند.
- حالا دست‌هایتان را اول فقط با آب و بعد با آب و صابون بشویید. کدام بهتر پاک کرد؟
واژه‌های این درس
- ناقل - جانوری که میکروب را از جانداری به جاندارِ دیگر می‌رساند.
- آلوده - چیزی که میکروب‌های بیماری‌زا رویش یا درونش هست.
- هاری - بیماریِ خطرناکی که با گازِ جانورِ بیمار به آدم می‌رسد.
ایده‌ی اصلی
میکروب‌ها با هوا، دست، آب و غذای آلوده و نیشِ ناقل‌ها به ما می‌رسند. شستنِ دست‌ها، آبِ سالم و دوری از جانورانِ ولگرد این راه‌ها را می‌بندد.