بدنِ ما و انرژی
ساعتِ یازده‌ی صبح است و زنگِ ورزش تازه تمام شده. شکمتان قار و قور می‌کند و حوصله‌ی هیچ کاری را ندارید. اگر صبحانه نخورده باشید، این حال را خوب می‌شناسید. بدنِ ما برای چه کارهایی انرژی لازم دارد و چقدر؟
بدن همیشه انرژی مصرف می‌کند
راه رفتن، دویدن، خندیدن و حرف زدن به انرژی نیاز دارند. اما حتی وقتی آرام نشسته‌ایم یا خوابیده‌ایم، بدن انرژی مصرف می‌کند: قلب باید بتپد، شش‌ها باید هوا را جابه‌جا کنند، مغز باید کار کند و بدن باید گرم بماند. کارهای سخت‌تر مثلِ دویدن و بالا رفتن از پله انرژیِ خیلی بیشتری می‌خواهند.
این انرژی از غذایی می‌آید که می‌خوریم. انرژیِ غذا نوعی انرژیِ پتانسیلِ شیمیایی است که در ماده‌های غذایی ذخیره شده است.
انرژیِ هر گرم غذا
انرژیِ غذا را معمولاً با کیلوژول می‌سنجیم. هر کیلوژول هزار ژول است. برای مقایسه‌ی خوراکی‌ها می‌گوییم در هر گرمِ آن چند کیلوژول انرژی هست. چند نمونه‌ی تقریبی:
| خوراکی | انرژی در هر گرم |
|---|---|
| خیار | حدودِ ۰٫۶ کیلوژول |
| سیب | حدودِ ۲٫۲ کیلوژول |
| سیب‌زمینیِ پخته | حدودِ ۳٫۶ کیلوژول |
| تخم‌مرغِ آب‌پز | حدودِ ۶٫۴ کیلوژول |
| نانِ سنگک | حدودِ ۱۱ کیلوژول |
| خرما | حدودِ ۱۲ کیلوژول |
| گردو | حدودِ ۲۷ کیلوژول |
| روغن | حدودِ ۳۷ کیلوژول |
برای حسابِ انرژیِ یک خوراکی، جرمش را در انرژیِ هر گرم ضرب می‌کنیم. مثلاً ۸۰ گرم نانِ سنگک حدودِ ۸۰ × ۱۱ = ۸۸۰ کیلوژول انرژی دارد.
روی بسته‌ی خوراکی‌ها انرژی را بیشتر با کیلوکالری می‌نویسند. هر کیلوکالری تقریباً ۴٫۲ کیلوژول، یعنی ۴۲۰۰ ژول است.
چقدر انرژی لازم داریم؟
نیازِ هر کس به انرژی به سن، اندازه‌ی بدن و فعالیتش بستگی دارد. یک نوجوانِ فعال که در حالِ رشد است، در یک شبانه‌روز به‌طورِ میانگین حدودِ ۱۰٬۰۰۰ تا ۱۲٬۰۰۰ کیلوژول انرژی لازم دارد. یک کودکِ دوساله خیلی کم‌تر و یک کارگرِ ساختمانی بیشتر.
آهنگِ مصرفِ انرژی هم به نوعِ کار بستگی دارد. برای مثال، بدن در هر دقیقه راه رفتنِ معمولی حدودِ ۱۶ کیلوژول و در هر دقیقه دویدن چند برابرِ آن مصرف می‌کند.
در خانه امتحان کنید
- صبحانه‌ی امروزتان را بنویسید و جرمِ هر خوراکی را با ترازوی آشپزخانه یا از روی بسته‌اش پیدا کنید.
- با جدولِ بالا یا برچسبِ بسته‌ها، انرژیِ هر خوراکی را حساب کنید.
- همه را جمع بزنید. صبحانه‌تان چند درصد از ۱۰٬۰۰۰ کیلوژولِ روزانه بود؟
واژه‌های این درس
- کیلوژول - هزار ژول؛ یکایی برای انرژیِ غذا.
- کیلوکالری - یکای دیگری برای انرژیِ غذا؛ هر کیلوکالری حدودِ ۴۲۰۰ ژول است.
- آهنگِ مصرفِ انرژی - این‌که بدن در هر دقیقه چقدر انرژی مصرف می‌کند.
ایده‌ی اصلی
بدن حتی در خواب انرژی مصرف می‌کند و آن را از انرژیِ شیمیاییِ غذا می‌گیرد. با دانستنِ انرژیِ هر گرمِ غذا و جرمِ آن، می‌توانیم انرژیِ یک وعده را حساب کنیم. هر کیلوکالری حدودِ ۴۲۰۰ ژول است.