ردِ پا، نشانه‌ای از صاحبش
صبحِ یک روزِ زمستانی، برف تازه باریده است. در حیاط، روی برفِ صاف، چند ردِ پا دیده می‌شود. هیچ‌کس را ندیده‌اید که از آن‌جا بگذرد. آیا می‌شود فهمید چه کسانی شب در حیاط بوده‌اند؟
ردِ پا شکلِ پا را نگه می‌دارد
وقتی پایی روی برف، گِل یا خاکِ نرم فشار می‌آورد، جای خالی‌ای به شکلِ همان پا می‌ماند. به این جای خالی رد یا اثر می‌گوییم. رد شکلِ چیزی را که آن را ساخته نگه می‌دارد، حتی وقتی خودش رفته است.
برای همین هر جانوری ردِ پای خودش را دارد. ردِ پای گربه چهار بالشتکِ گرد و یک بالشتکِ بزرگ‌تر دارد و جای ناخن در آن نیست، چون گربه وقتِ راه رفتن ناخن‌هایش را جمع می‌کند. ردِ پای گنجشک سه انگشتِ باریک رو به جلو و یک انگشت رو به عقب دارد. ردِ کفشِ آدم هم شکلِ کف و طرح‌های زیرِ کفش را نشان می‌دهد.
ردِ پا چه چیزهای دیگری می‌گوید؟
از ردِ پا فقط نوعِ جانور را نمی‌فهمیم:
- اندازه: ردِ پای بزرگ‌تر معمولاً مالِ جانورِ بزرگ‌تری است.
- سنگینی: جانورِ سنگین‌تر ردِ عمیق‌تری در گِل یا برف می‌گذارد.
- راه رفتن یا دویدن: وقتی جانوری می‌دود، گام‌هایش بلندتر می‌شوند و ردها از هم دورتر می‌افتند.
شکارچی‌ها و جنگل‌بان‌ها از روی ردِ پا می‌فهمند که چه جانورانی در جنگل زندگی می‌کنند، حتی اگر هیچ‌وقت خودِ جانور را نبینند. دانشمندانی هم که دنبالِ جانورانِ میلیون‌ها سال پیش می‌گردند، دقیقاً همین کار را می‌کنند. ردِ پاهایی که در گِلِ آن روزگار مانده و سنگ شده‌اند، از جانورانی خبر می‌دهند که دیگر وجود ندارند.
در خانه امتحان کنید
- با کمک یک بزرگ‌تر کمی خمیرِ نان یا خمیربازی را صاف و پهن کنید.
- وقتی کسی نگاه نمی‌کند، چند چیز را روی خمیر فشار دهید و بردارید: یک چنگال، یک دکمه، یک سکه، نوکِ انگشتِ خودتان.
- چیزها را پنهان کنید و فقط ردها را به اعضای خانواده نشان دهید.
- از آن‌ها بخواهید از روی ردها بگویند هر رد مالِ چه چیزی است.
- کدام رد را زودتر شناختند؟ چرا؟
واژه‌های این درس
- رد یا اثر - جای خالی‌ای که چیزی روی برف، گِل یا خاکِ نرم می‌گذارد و شکلِ آن را نگه می‌دارد.
ایده‌ی اصلی
هر رد شکلِ چیزی را که آن را ساخته نگه می‌دارد. از روی ردِ پا می‌توان فهمید چه جانوری از جایی گذشته، چقدر بزرگ و سنگین بوده و راه می‌رفته یا می‌دویده.