آب برای گیاه - کم، زیاد، شور
تابستان، خانواده‌ای یک هفته به سفر رفت و گلدان‌هایشان در این مدت پژمرد. خانواده‌ی دیگری پیش از سفر آن‌قدر به گلدان‌ها آب داد که زیرِ گلدان‌ها پر از آب شد. وقتی برگشتند، برگ‌های آن گلدان‌ها هم زرد شده بود. پس گیاه چقدر آب می‌خواهد؟
آزمایشِ آب
سه گلدانِ یکسان برمی‌داریم و در هرکدام بیست دانه‌ی شاهی در یک نوع خاک می‌کاریم. هر سه را کنارِ یک پنجره می‌گذاریم. تنها فرقشان آبی است که هر روز می‌گیرند:
- گلدانِ اول هیچ آبی نمی‌گیرد؛
- گلدانِ دوم هر روز دو قاشق آبِ معمولی می‌گیرد؛
- گلدانِ سوم هر روز دو قاشق آبِ شور می‌گیرد: آبی که در هر لیوانش یک قاشق نمک حل کرده‌ایم.
پس از یک هفته، نتیجه معمولاً این است: در گلدانِ بی‌آب هیچ دانه‌ای جوانه نزده است. در گلدانِ آبِ معمولی شاهی‌ها بلند و سبزند. در گلدانِ آبِ شور فقط چند جوانه‌ی کوتاه و زرد درآمده است.
آبِ زیادی هم بد است
ریشه هم هوا می‌خواهد. هوای ریشه در فاصله‌های کوچکِ میانِ دانه‌های خاک است. وقتی خاک همیشه غرقِ آب باشد، آب این فاصله‌ها را پر می‌کند، ریشه‌ها هوا ندارند و کم‌کم می‌پوسند. برای همین ته گلدان سوراخ دارد تا آبِ اضافی بیرون برود. بهتر است هر وقت رویِ خاک خشک شد آب بدهیم، نه هر روز بی‌حساب.
آبِ شور
نمکِ زیاد در آبِ خاک، آب را از ریشه دور نگه می‌دارد. گیاه با اینکه پایش آب هست، تشنه می‌ماند. برای همین زمین‌هایی که خاکشان شور شده، برای بیشترِ کشت‌ها خوب نیستند. اما بعضی گیاهان با شوری کنار می‌آیند. درختچه‌ی گز در کویرها و کنارِ دریاچه‌های شور می‌روید و نمکِ اضافی را از برگ‌هایش بیرون می‌دهد.
در خانه امتحان کنید
- سه گلدانِ کوچکِ یکسان را با یک نوع خاک پر کنید و در هرکدام بیست دانه‌ی شاهی بکارید.
- روی هر گلدان برچسب بزنید: «بی‌آب»، «آبِ معمولی»، «آبِ شور».
- هر سه را کنارِ یک پنجره بگذارید و یک هفته هر روز همان‌طور که گفتیم آبشان بدهید.
- پس از یک هفته، جوانه‌ها را بشمارید و بلندیِ پنج جوانه از هر گلدان را با خط‌کش اندازه بگیرید. در درس‌های بعد با این عددها نمودار می‌کشیم.
واژه‌های این درس
- آبِ شور - آبی که نمکِ زیادی در آن حل شده است.
- پژمردن - شل و آویزان شدنِ برگ و ساقه، بیشتر از کم‌آبی.
ایده‌ی اصلی
گیاه بی‌آب رشد نمی‌کند، اما آبِ زیادی هوا را از ریشه می‌گیرد و آبِ شور گیاه را تشنه نگه می‌دارد. گیاه آبِ شیرین به اندازه می‌خواهد.