ماهیچه‌ها
کیفِ مدرسه را از زمین برمی‌دارید و دستتان را خم می‌کنید تا آن را بالا بیاورید. دستِ دیگرتان را روی جلوی بازو بگذارید. زیرِ پوست چیزی سفت و برآمده می‌شود. وقتی کیف را پایین می‌گذارید، دوباره نرم می‌شود. این چیست؟
زیرِ پوست چه هست؟
اگر بازو را آرام فشار دهید، دو جور چیز حس می‌کنید: بخش‌های نرم و بخش‌های خیلی سفت. بخش‌های سفت استخوان‌اند. بخش‌های نرمی که دورِ استخوان‌ها را گرفته‌اند ماهیچه‌اند. بیشترِ گوشتِ بدنِ ما ماهیچه است.
ماهیچه‌ها با رشته‌های محکمی به استخوان‌ها وصل‌اند. شما رشته‌ی محکمِ پشتِ پاشنه را می‌توانید با انگشت حس کنید.
ماهیچه فقط می‌کشد
ماهیچه کارِ عجیبی بلد است: می‌تواند کوتاه و کلفت شود. وقتی ماهیچه‌ی جلوی بازو کوتاه می‌شود، ساعد را، یعنی بخشِ پایینِ دست را، به طرفِ بالا می‌کشد و آرنج خم می‌شود. برآمدگی‌ای که حس کردید همان ماهیچه بود که کوتاه و کلفت شده بود.
ماهیچه هیچ‌وقت چیزی را هُل نمی‌دهد. فقط می‌کشد، مثلِ طنابی که کسی آن را جمع کند.
ماهیچه‌هایی که خودشان کار می‌کنند
ماهیچه‌های دست و پا و صورت وقتی کار می‌کنند که ما بخواهیم: تصمیم می‌گیرید توپ را شوت کنید و پایتان حرکت می‌کند. اما بعضی ماهیچه‌ها بی‌آنکه ما بخواهیم کار می‌کنند:
- قلب ماهیچه‌ای است که شب و روز می‌تپد و خون را به بدن می‌فرستد.
- ماهیچه‌های معده و روده غذا را هم می‌زنند و جلو می‌برند.
- ماهیچه‌ی زیرِ شُش‌ها کمک می‌کند حتی در خواب نفس بکشیم.
پلک زدن هم بیشترِ وقت‌ها خودبه‌خود انجام می‌شود، اما اگر بخواهید می‌توانید چند لحظه جلویش را بگیرید.
در خانه امتحان کنید
- دستِ راستتان را روی میز بگذارید، کفِ دست رو به بالا.
- دستِ چپ را روی جلوی بازوی راست بگذارید.
- آرام آرنج را خم کنید و بعد صاف کنید. ماهیچه کی سفت و کلفت می‌شود؟
- حالا یک کتاب در دستِ راست بگیرید و دوباره امتحان کنید. چه فرقی حس می‌کنید؟
واژه‌های این درس
- ماهیچه - بخشِ نرمی از بدن که با کوتاه شدن، استخوان را می‌کشد.
- بازو - بخشِ بالاییِ دست، از شانه تا آرنج.
- ساعد - بخشِ پایینیِ دست، از آرنج تا مچ.
- ماهیچه‌ی ارادی - ماهیچه‌ای که به خواستِ ما کار می‌کند.
- ماهیچه‌ی غیرارادی - ماهیچه‌ای که خودش کار می‌کند، مثلِ قلب.
ایده‌ی اصلی
ماهیچه‌ها با کوتاه و کلفت شدن استخوان‌ها را می‌کشند و بدن را حرکت می‌دهند. بعضی به خواستِ ما کار می‌کنند و بعضی، مثلِ قلب، خودشان.