پوست
ظهرِ تابستان است و یک ساعت در حیاط فوتبال بازی کرده‌اید. پیشانی و گردنتان خیس از عرق است. چرا بدن وقتی گرمش می‌شود، روی پوست آب می‌سازد؟
پوستِ محافظ
پوست بزرگ‌ترین اندامِ بدن است و همه‌ی بدن را مثلِ یک لباس می‌پوشاند. پوست جلوی میکروب‌ها را می‌گیرد، آبِ بدن را درون نگه می‌دارد و بدن را از گرما و سرما و ضربه حفظ می‌کند.
بیرونی‌ترین لایه‌ی پوست از سلول‌های مرده است. این سلول‌ها هر روز کم‌کم می‌ریزند و سلول‌های تازه از زیر جایشان را می‌گیرند. برای همین وقتی پوستتان خراش برمی‌دارد، چند روز بعد پوستِ تازه جای آن را پر می‌کند. زیرِ لایه‌ی بیرونی، پوستِ زنده است با رگ‌ها، گیرنده‌ها و غده‌ها.
عرق و چربی
در پوست میلیون‌ها غده‌ی عرق هست. هر غده لوله‌ای پیچ‌خورده است که عرق می‌سازد و آن را از سوراخی ریز به سطحِ پوست می‌فرستد. عرق بیشترش آب است. وقتی روی پوست خشک می‌شود، گرما را با خودش می‌برد و بدن خنک می‌شود.
کنارِ هر مو یک غده‌ی چربی هست. چربیِ این غده پوست و مو را نرم نگه می‌دارد و نمی‌گذارد پوست ترک بخورد.
در خانه امتحان کنید
- ساعدِ یک دستتان را با کمی آب خیس کنید و ساعدِ دستِ دیگر را خشک بگذارید.
- آرام روی هر دو ساعد فوت کنید.
- کدام خنک‌تر است؟
- فکر کنید: عرق چه شباهتی به این آب دارد؟
مراقبت از پوست
- بعد از بازی و پیش از غذا دست‌ها را با آب و صابون بشویید.
- در ظهرهای گرمِ تابستان در سایه بمانید یا کلاه بگذارید تا آفتاب پوست را نسوزاند.
- اگر پوست زخم شد، آن را با آبِ تمیز بشویید و رویش را بپوشانید.
واژه‌های این درس
- پوست - اندامی که همه‌ی بدن را می‌پوشاند و از آن محافظت می‌کند.
- سلول‌های مرده‌ی پوست - بیرونی‌ترین لایه‌ی پوست که کم‌کم می‌ریزد و نو می‌شود.
- غده‌ی عرق - لوله‌ای پیچ‌خورده در پوست که عرق می‌سازد.
- غده‌ی چربی - غده‌ای کنارِ مو که پوست و مو را نرم نگه می‌دارد.
ایده‌ی اصلی
پوست بدن را می‌پوشاند و از آن محافظت می‌کند. لایه‌ی بیرونی‌اش مدام نو می‌شود، غده‌های عرق بدن را خنک می‌کنند و غده‌های چربی پوست را نرم نگه می‌دارند.