اسکلت
یک چادرِ مسافرتی را در نظر بگیرید. تا وقتی میله‌هایش را در آن نگذاشته‌اید، پارچه‌ای شُل روی زمین است. میله‌ها که سرِ جایشان بروند، چادر بلند می‌شود و شکل پیدا می‌کند. بدنِ ما هم چیزی شبیهِ این میله‌ها دارد. آن چیست؟
استخوان‌های بدن
همه‌ی استخوان‌های بدن با هم اسکلت را می‌سازند. بدنِ یک بزرگسال بیش از دویست استخوان دارد. بعضی خیلی بلندند، مثلِ استخوانِ ران. بعضی خیلی کوچک‌اند، مثلِ استخوان‌های انگشتِ پا.
اسکلت سه کارِ بزرگ دارد:
- شکل دادن و سرپا نگه داشتن: مثلِ میله‌های چادر، بدن را بلند و شکل‌دار نگه می‌دارد.
- کمک به حرکت: ماهیچه‌ها به استخوان‌ها وصل‌اند و آن‌ها را می‌کشند.
- محافظت: بخش‌های نرم و مهمِ بدن را در جعبه‌های استخوانی نگه می‌دارد.
جعبه‌های استخوانی
سه بخشِ اسکلت مثلِ جعبه یا قفس از اندام‌های نرم محافظت می‌کنند:
- جمجمه دورِ مغز را گرفته است. مغز خیلی نرم است و جمجمه آن را مثلِ کلاهی سخت از ضربه نگه می‌دارد.
- قفسه‌ی سینه از دنده‌ها ساخته شده است. دنده‌ها مثلِ میله‌های یک قفس دورِ قلب و شُش‌ها خم شده‌اند.
- ستون مهره‌ها از استخوان‌های کوچکی به نامِ مهره ساخته شده که روی هم چیده شده‌اند. درونِ این ستون، رشته‌ی نرمی به نامِ نخاع هست. چون مهره‌ها جدا جدا هستند، می‌توانیم کمرمان را خم کنیم و بچرخانیم.
استخوان‌ها زنده‌اند
شاید فکر کنید استخوان مثلِ سنگ خشک و بی‌جان است. اما استخوان‌ها زنده‌اند. خون به آن‌ها می‌رسد، با بزرگ شدنِ شما بلندتر می‌شوند، و اگر بشکنند دوباره جوش می‌خورند. پزشک برای دیدنِ استخوان‌های درونِ بدن از عکسِ رادیولوژی کمک می‌گیرد.
در خانه امتحان کنید
- با انگشت‌ها، آرام، این استخوان‌ها را روی بدنِ خودتان پیدا کنید: جمجمه، دنده‌ها، مهره‌های پشتِ گردن، کاسه‌ی زانو و قوزکِ پا.
- از یک نفر بخواهید جلو خم شود. برآمدگی‌های پشتش را بشمارید. این‌ها مهره‌ها هستند.
- یک اسکلتِ ساده بکشید و جای هر استخوانی را که پیدا کردید علامت بزنید.
واژه‌های این درس
- اسکلت - همه‌ی استخوان‌های بدن با هم.
- جمجمه - استخوان‌های سر که از مغز محافظت می‌کنند.
- قفسه‌ی سینه - دنده‌ها که دورِ قلب و شُش‌ها را گرفته‌اند.
- ستون مهره‌ها - ستونی از استخوان‌های کوچکِ روی هم در پشت.
- مهره - هر یک از استخوان‌های کوچکِ ستون مهره‌ها.
ایده‌ی اصلی
اسکلت به بدن شکل می‌دهد، به حرکت کمک می‌کند و با جمجمه، قفسه‌ی سینه و ستون مهره‌ها از اندام‌های نرم محافظت می‌کند. استخوان‌ها زنده‌اند.