عینک
آرش از اولِ سال چشم‌هایش را تنگ می‌کند تا نوشته‌های تخته را بخواند. هفته‌ی پیش از معلم خواست جایش را به ردیفِ اول عوض کند. اما کتابِ روی میزش را راحت می‌خواند. چشم‌های آرش چه مشکلی دارند؟
نزدیک‌بینی
در درسِ «چشم» دیدیم که عدسیِ چشم تصویری واضح روی شبکیه می‌سازد. در بعضی چشم‌ها، کره‌ی چشم کمی درازتر از معمول است. در این چشم‌ها تصویرِ چیزهای دور کمی جلوتر از شبکیه واضح می‌شود و وقتی به شبکیه می‌رسد، تار شده است. اما تصویرِ چیزهای نزدیک درست روی شبکیه می‌افتد.
به چنین کسی نزدیک‌بین می‌گوییم: چیزهای نزدیک را خوب می‌بیند و چیزهای دور را تار. آرش احتمالاً نزدیک‌بین است. نزدیک‌بینی معمولاً در سال‌های مدرسه شروع می‌شود.
دوربینی
بعضی‌ها برعکس‌اند. تابلوی مغازه‌ی آن طرفِ خیابان را راحت می‌خوانند، اما نوشته‌های کتاب برایشان تار است. به این‌ها دوربین می‌گوییم: چیزهای دور را خوب می‌بینند و چیزهای نزدیک را تار.
عینک چه می‌کند؟
شیشه‌های عینک در واقع عدسی‌اند. عدسیِ عینک نور را پیش از رسیدن به چشم کمی کج می‌کند تا تصویر درست روی شبکیه بیفتد و واضح شود. عدسیِ عینکِ نزدیک‌بین با عدسیِ عینکِ دوربین فرق دارد. عینک چشم را درمان نمی‌کند؛ هر وقت آن را بردارید، تاری برمی‌گردد.
برای اینکه بفهمیم کسی عینک لازم دارد یا نه، چشم‌پزشک یا بینایی‌سنج از او می‌خواهد حرف‌ها یا شکل‌هایی را روی تابلویی از چند متر دورتر بخواند. اگر بچه‌ای چشم‌هایش را برای دیدنِ تخته تنگ می‌کند یا کتاب را خیلی نزدیکِ صورتش می‌گیرد، بهتر است چشمش معاینه شود.
دانشمندان با آزمایش‌های منصفانه دیده‌اند که بچه‌هایی که بیشتر در هوای آزاد بازی می‌کنند، کمتر نزدیک‌بین می‌شوند. پس بازی در حیاط و پارک برای چشم‌ها هم خوب است.
در خانه امتحان کنید
- از اعضای خانواده و فامیل بپرسید چه کسانی عینک می‌زنند.
- از هر کدام بپرسید: عینکت برای دیدنِ دور است یا نزدیک؟ از چند سالگی عینک زدی؟
- جواب‌ها را در جدولی با سه ستون بنویسید: نام، دور یا نزدیک، سنِ شروع.
- بیشترِ کسانی که برای دور عینک می‌زنند، از چه سنی شروع کرده‌اند؟
واژه‌های این درس
- نزدیک‌بین - کسی که چیزهای نزدیک را واضح و چیزهای دور را تار می‌بیند.
- دوربین - کسی که چیزهای دور را واضح و چیزهای نزدیک را تار می‌بیند.
- عدسیِ عینک - شیشه یا پلاستیکِ شفافی که نور را کج می‌کند تا تصویر روی شبکیه بیفتد.
- چشم‌پزشک - پزشکی که چشم را معاینه و درمان می‌کند.
ایده‌ی اصلی
چشمِ نزدیک‌بین چیزهای دور را تار می‌بیند و چشمِ دوربین چیزهای نزدیک را. عدسی‌های عینک نور را کج می‌کنند تا تصویر روی شبکیه واضح بیفتد.