نمودارِ گیاهانِ ما
دفترِ آزمایشتان پر از عدد شده است: بلندیِ پنج جوانه در هر گلدان، برای چند گلدان. با یک نگاه به این همه عدد نمی‌شود فهمید کدام گلدان بهتر رشد کرده است. چطور می‌شود نتیجه را روشن نشان داد؟
از عددها تا میانگین
فرض کنید چهار گلدانِ شاهی کاشته‌اید و فقط مقدارِ آبِ روزانه‌شان را تغییر داده‌اید. پس از یک هفته، بلندیِ پنج جوانه از هر گلدان را به سانتی‌متر اندازه گرفته‌اید:
| گلدان | بلندیِ پنج جوانه | میانگین |
|---|---|---|
| یک قاشق آب | ۳، ۴، ۳، ۲، ۳ | ۳ |
| دو قاشق آب | ۵، ۶، ۵، ۴، ۵ | ۵ |
| چهار قاشق آب | ۶، ۵، ۷، ۶، ۶ | ۶ |
| گلدانِ غرقِ آب | ۲، ۳، ۱، ۲، ۲ | ۲ |
برای میانگین عددها را با هم جمع می‌کنیم و حاصل را بر تعدادشان تقسیم می‌کنیم. در گلدانِ اول، سه و چهار و سه و دو و سه می‌شود پانزده. پانزده تقسیم بر پنج می‌شود سه. پس میانگینِ بلندیِ جوانه‌های این گلدان سه سانتی‌متر است.
میانگین نشان می‌دهد جوانه‌های هر گلدان «معمولاً» چقدر بلندند، حتی اگر یکی از آن‌ها تصادفی کوتاه یا بلند شده باشد.
نمودارِ ستونی
در سال‌های پیش دیدید که نمودارِ ستونی عددها را به شکلِ ستون نشان می‌دهد. برای هر گلدان یک ستون می‌کشیم که بلندی‌اش برابرِ میانگینِ همان گلدان است.
حالا با یک نگاه پیداست: هرچه آب از یک قاشق به چهار قاشق بیشتر شده، جوانه‌ها بلندتر شده‌اند، اما میانِ دو و چهار قاشق فرقِ زیادی نیست. ستونِ گلدانِ غرقِ آب از همه کوتاه‌تر است: آبِ زیادی هم به گیاه آسیب زده است.
در خانه امتحان کنید
- یکی از آزمایش‌های این فصل را انتخاب کنید، مثلاً گلدان‌های آبِ معمولی و آبِ شور، یا کمد و پنجره.
- بلندیِ پنج جوانه از هر گلدان را از رویِ خاک تا نوکِ جوانه با خط‌کش اندازه بگیرید.
- میانگینِ هر گلدان را حساب کنید.
- روی کاغذِ شطرنجی برای هر گلدان یک ستون بکشید و زیرش نامِ گلدان را بنویسید.
واژه‌های این درس
- میانگین - جمعِ چند عدد تقسیم بر تعدادِ آن‌ها.
- نمودارِ ستونی - شکلی که هر عدد را با ستونی به همان بلندی نشان می‌دهد.
ایده‌ی اصلی
با میانگینِ بلندیِ چند جوانه، هر گلدان یک عدد می‌گیرد. نمودارِ ستونیِ این میانگین‌ها نتیجه‌ی آزمایش را با یک نگاه نشان می‌دهد.