جابه‌جایی قاره‌ها

قاره‌ها همیشه همین‌جایی که امروز هستند نبوده‌اند. حدودِ ۲۰۰ میلیون سال پیش تقریباً همه‌ی خشکی‌ها به هم چسبیده بودند و یک خشکیِ بزرگ به نامِ پانگه‌آ می‌ساختند که اقیانوسی بسیار بزرگ به نامِ پانتالاسا دورش را گرفته بود. پانگه‌آ به دو خشکی تقسیم شد: لورازیا در شمال و گُندوانا در جنوب، و دریای تتیس میانِ آن دو بود. این دو خشکی هم تکه‌تکه شدند و تکه‌ها آهسته جابه‌جا شدند تا قاره‌های امروزی پدید آمدند. هند، برای نمونه، از جنوب به سمتِ شمال آمد و به آسیا خورد. آلفرد وگنر در سالِ ۱۹۱۲ میلادی چهار گواه برای این جابه‌جایی آورد: لبه‌ی قاره‌هایی که مثلِ تکه‌های پازل در هم جا می‌افتند (آمریکای جنوبی و آفریقا)، فسیل‌های یکسان در قاره‌هایی که امروز اقیانوسی میانشان است، سنگ‌ها و رشته‌کوه‌های هم‌جنس در دو سوی اقیانوس، و ردِ یخچال‌های کهن در جاهایی که امروز گرم‌اند. بیشترِ زمین‌شناس‌ها نظرِ او را نپذیرفتند، چون نمی‌توانست بگوید چه چیزی قاره‌ها را حرکت می‌دهد. این نظر فقط در دهه‌ی ۱۹۶۰ میلادی پذیرفته شد، وقتی نظریه‌ی زمین‌ساختِ ورقه‌ای علتِ آن را نشان داد.