نیرو چه کار می‌کند؟
بچه‌ها در کوچه فوتبال بازی می‌کنند. توپ وسطِ کوچه ایستاده است. یکی شوت می‌زند و توپ راه می‌افتد. دروازه‌بان توپ را می‌گیرد و توپ می‌ایستد. توپِ بعدی به دیوار می‌خورد و برمی‌گردد. آخرِ بازی هم یکی روی توپِ پلاستیکی می‌نشیند و توپ پهن می‌شود. در هر کدام از این لحظه‌ها چه اتفاقی افتاد؟
چهار کارِ نیرو
در همه‌ی این لحظه‌ها یک نیرو کار کرد. نیرو این کارها را می‌کند:
- به حرکت درمی‌آورد: توپی که ایستاده بود با شوت راه افتاد.
- نگه می‌دارد: دست‌های دروازه‌بان توپ را ایستاند.
- جهت را عوض می‌کند: دیوار توپ را به طرفِ دیگری برگرداند.
- شکل را تغییر می‌دهد: توپِ پلاستیکی زیرِ فشار پهن شد.
نیروی بیشتر، اثرِ بیشتر
اگر توپ را آرام شوت کنید، آهسته می‌غلتد و زود می‌ایستد. اگر محکم شوت کنید، تند می‌رود و دورتر می‌رود. پس هر چه نیرو بیشتر باشد، اثرش هم بیشتر است. نیرو می‌تواند چیزی را که حرکت می‌کند تندتر یا کُندتر هم بکند.
بدونِ نیرو
توپی که وسطِ حیاط ایستاده است، خودبه‌خود راه نمی‌افتد. تا نیرویی به آن نرسد، همان‌جا می‌ماند.
در خانه امتحان کنید
- یک گلوله خمیر یا گِلِ بازی بردارید. آن را فشار دهید، بکشید و بپیچانید. شکلش چه شد؟
- یک توپ را آرام روی زمین بغلتانید. با یک کتاب جلویش را بگیرید تا بایستد.
- دوباره توپ را بغلتانید و این بار کتاب را کج جلویش بگیرید. توپ به کدام طرف رفت؟
واژه‌های این درس
- نیرو - هل دادن یا کشیدن، که می‌تواند حرکت یا شکلِ چیزی را تغییر دهد.
- جهت - طرفی که چیزی به آن می‌رود.
ایده‌ی اصلی
نیرو می‌تواند چیزی را به حرکت درآورد، آن را نگه دارد، جهتش را عوض کند یا شکلش را تغییر دهد. هر چه نیرو بیشتر باشد، اثرش بیشتر است.