خزندگان
صبحِ یک روز آفتابی، مارمولکی روی دیوار کاه‌گلی باغ بی‌حرکت نشسته است. نزدیک ظهر، همان مارمولک آن‌قدر تند می‌دود که به سختی دیده می‌شود. چرا صبح آرام بود و ظهر این‌قدر تند؟
پوست خشک و فلس‌دار
مارمولک، مار، لاک‌پشت و تمساح در گروهی از مهره‌داران به نام خزندگان هستند. پوست خزندگان خشک است و با فلس پوشیده شده است. این پوست مثل یک لباس محکم، آب بدن را نگه می‌دارد. برای همین خزندگان، برخلاف قورباغه، می‌توانند در جاهای خشک و حتی در بیابان زندگی کنند.
خزندگان با شُش نفس می‌کشند. حتی لاک‌پشت دریایی و تمساح، که بیشتر وقتشان را در آب می‌گذرانند، باید برای نفس کشیدن سرشان را از آب بیرون بیاورند.
گرم شدن زیر آفتاب
بدن ما خودش گرما می‌سازد و در زمستان و تابستان تقریباً به یک اندازه گرم است. بدن خزندگان این‌طور نیست. وقتی هوا سرد است، بدنشان هم سرد می‌شود و آهسته حرکت می‌کنند. صبح‌ها زیر آفتاب می‌نشینند تا گرم شوند، و وقتی هوا خیلی داغ شد، به سایه یا زیر سنگ می‌روند.
حالا جوابِ آن پرسش را می‌دانیم: مارمولک صبح هنوز سرد بود و ظهر گرم شده بود.
تخم‌های خزندگان
بیشتر خزندگان تخم می‌گذارند، و تخمشان را در خشکی می‌گذارند. پوسته‌ی تخم آن‌ها سفت و چرم‌مانند است و نمی‌گذارد درون تخم خشک شود. لاک‌پشت دریایی هم برای تخم گذاشتن از دریا بیرون می‌آید و تخم‌هایش را در ماسه‌ی ساحل چال می‌کند.
در خانه امتحان کنید
- با کمک یک بزرگ‌تر، دو سنگ هم‌اندازه پیدا کنید.
- صبح یکی را در آفتاب و دیگری را در سایه بگذارید.
- ظهر هر دو را لمس کنید. کدام گرم‌تر است؟ اگر مارمولک بودید، صبح روی کدام می‌نشستید؟
واژه‌های این درس
- خزنده - مهره‌داری با پوست خشک و فلس‌دار که با شُش نفس می‌کشد.
- چرم‌مانند - سفت و کمی نرم، مثل چرم کیف.
ایده‌ی اصلی
خزندگان پوستی خشک و فلس‌دار دارند، با شُش نفس می‌کشند و بیشترشان در خشکی تخم می‌گذارند. بدنشان خودش گرمای زیادی نمی‌سازد، پس زیر آفتاب گرم می‌شوند.