پرندگان
کبوترها روی بام خانه‌ها می‌نشینند، گنجشک‌ها روی سیم برق، و در روستا مرغ و خروس در حیاط راه می‌روند. مرغ خیلی کم پرواز می‌کند. آیا مرغ هم پرنده است؟
پَر، بال و منقار
پرندگان گروهی از مهره‌داران‌اند که سه چیز دارند:
- پَر روی همه‌ی بدنشان. پَر بدن پرنده را گرم نگه می‌دارد و به پرواز کمک می‌کند. فقط پرندگان پَر دارند.
- دو بال به جای دست.
- منقار سخت، بدون دندان.
پرندگان با شُش نفس می‌کشند و بدنشان مثل بدن ما خودش گرما می‌سازد.
تخم‌های سخت
همه‌ی پرندگان تخم می‌گذارند. پوسته‌ی تخمِ پرندگان سخت است، مثل تخم‌مرغی که در آشپزخانه دیده‌اید. جوجه درون تخم برای بزرگ شدن به گرما نیاز دارد. برای همین پرنده روی تخم‌هایش می‌نشیند تا آن‌ها را گرم نگه دارد. پس از چند هفته، جوجه پوسته را می‌شکند و بیرون می‌آید.
پرنده‌ای که پرواز نمی‌کند
بیشتر پرندگان پرواز می‌کنند، اما نه همه. شترمرغ بزرگ‌ترین پرنده‌ی دنیاست و نمی‌تواند پرواز کند، اما خیلی تند می‌دود. پنگوئن هم پرواز نمی‌کند، اما با بال‌هایش زیر آب شنا می‌کند. شترمرغ و پنگوئن پَر و منقار دارند و تخم سخت‌پوسته می‌گذارند، پس پرنده‌اند. مرغ خانگی هم پرنده است.
پرواز کردن نیست که جانور را پرنده می‌کند: خفاش پرواز می‌کند، اما پَر ندارد و پرنده نیست.
در خانه امتحان کنید
- اگر پَری روی زمین پیدا کردید، با کمک یک بزرگ‌تر آن را بشویید و خشک کنید.
- با ذره‌بین یا از نزدیک به آن نگاه کنید. ببینید چطور از یک میله‌ی وسط و رشته‌های ریزِ دو طرفش ساخته شده است.
- رشته‌ها را آرام از هم باز کنید و بعد با انگشت به هم بکشید. چه می‌شود؟ در پایان دست‌هایتان را بشویید.
واژه‌های این درس
- پرنده - مهره‌داری با پَر، بال و منقار که تخم سخت‌پوسته می‌گذارد.
- منقار - دهان سخت و بی‌دندانِ پرنده.
ایده‌ی اصلی
پرندگان پَر، بال و منقار دارند و تخم‌هایی با پوسته‌ی سخت می‌گذارند. فقط پرندگان پَر دارند، و پرنده‌ای که پرواز نمی‌کند هم پرنده است.