آب شور و آب شیرین
اگر کنار دریای خزر یا خلیج فارس شنا کرده باشید، می‌دانید که آب دریا شور است. آن‌قدر شور که نمی‌شود آن را نوشید. پس آبی که ما می‌نوشیم از کجا می‌آید؟ و آب زمین چقدرش شور است؟
بیشتر آب زمین شور است
زمین پر از آب است. اما تقریباً همه‌ی این آب در دریاها و اقیانوس‌هاست و شور است. در آب شور مقدار زیادی نمک حل شده است. ما و بیشتر گیاهان و جانورانِ خشکی نمی‌توانیم با آب شور زنده بمانیم.
آبی که نمکِ کمی دارد آب شیرین است: آب رودها، چشمه‌ها، چاه‌ها و بیشتر دریاچه‌ها. آب شیرین شیرینِ قند نیست. فقط شور نیست.
آب شیرین چقدر است؟
فرض کنید همه‌ی آب زمین را در ۱۰۰ لیوان بریزیم. ۹۷ لیوان آب شور دریاها می‌شود. فقط ۳ لیوان آب شیرین می‌ماند. تازه بیشترِ همین ۳ لیوان هم یخِ کوه‌ها و قطب‌هاست یا در عمق زمین پنهان است. آن مقدار آبی که ما راحت به آن دسترسی داریم، از یک لیوان هم کمتر است.
نمک در دریا می‌ماند
در درس «چرخه‌ی آب» دیدیم که خورشید آب دریا را بخار می‌کند. وقتی آب بخار می‌شود، نمک با آن بالا نمی‌رود و در دریا می‌ماند. برای همین بارانی که از ابر می‌بارد شیرین است، حتی اگر آبش از دریای شور آمده باشد.
در خانه امتحان کنید
- یک قاشق نمک را در نصف لیوان آب حل کنید و هم بزنید تا نمک دیده نشود.
- کمی از این آب شور را در یک بشقاب بریزید و بشقاب را چند روز کنار پنجره‌ی آفتابی بگذارید.
- وقتی آب رفت، ته بشقاب را نگاه کنید. نمک سفیدی مانده است. آب بخار شد، اما نمک ماند.
واژه‌های این درس
- آب شور - آبی که نمک زیادی در آن حل شده است، مثل آب دریا.
- آب شیرین - آبی که نمک کمی دارد، مثل آب رود و چاه.
ایده‌ی اصلی
بیشتر آب زمین آب شور دریاهاست. آب شیرین فقط بخش کوچکی از آب زمین است و بیشترش هم یخ زده یا زیر زمین است، پس آب شیرین بسیار باارزش است.