هوا هم ماده است
یک بادکنک را باد کنید. اول کوچک و چروک است، بعد بزرگ و گرد می‌شود. درون آن چیزی نمی‌بینید. پس چه چیزی بادکنک را پر کرده است؟
ماده چیست؟
سنگ، آب، مداد، نان و حتی بدن خود ما همه از ماده درست شده‌اند. ماده هر چیزی است که دو ویژگی دارد: جرم دارد و جا می‌گیرد.
همه چیز ماده نیست. نورِ چراغ‌قوه را می‌بینیم، اما نور جرم ندارد و جایی را پر نمی‌کند. صدا و گرما هم همین‌طورند. این‌ها هستند، اما ماده نیستند.
هوا جا می‌گیرد
بادکنک را هوا پر کرده است. هوا را نمی‌بینیم، اما هوا هم جا می‌گیرد. این آزمایش را ببینید: یک دستمال کاغذیِ خشک را ته یک لیوان فشار می‌دهیم تا نیفتد. لیوان را وارونه و صاف در یک کاسه‌ی آب فرو می‌بریم. بعد آن را صاف بیرون می‌آوریم. دستمال خشک مانده است.
چرا آب به دستمال نرسید؟ چون لیوان خالی نبود. پُر از هوا بود. هوا جای خودش را گرفته بود و نمی‌گذاشت آب بالا برود.
هوا جرم دارد
هوا جرم هم دارد، هرچند خیلی کم. بادکنکِ پرباد کمی از بادکنکِ خالی سنگین‌تر است. با ترازوی چوب‌لباسی که در درس «جرم و ترازو» ساختید می‌توانید این را ببینید. پس هوا هر دو ویژگی ماده را دارد.
در خانه امتحان کنید
- با کمک یک بزرگ‌تر، یک کاسه را پر از آب کنید.
- یک دستمال کاغذی را مچاله کنید و ته یک لیوان پلاستیکی فشار دهید.
- لیوان را وارونه و صاف در آب فرو ببرید. کج نکنید.
- لیوان را صاف بیرون بیاورید و به دستمال دست بزنید.
- حالا یک بار لیوان را در آب کج کنید. چه می‌بینید؟ حباب‌هایی که بیرون می‌آیند همان هوای درون لیوان‌اند.
واژه‌های این درس
- ماده - هر چیزی که جرم دارد و جا می‌گیرد.
- هوا - ماده‌ای که دور تا دورِ ما را گرفته است و آن را نمی‌بینیم.
ایده‌ی اصلی
ماده هر چیزی است که جرم دارد و جا می‌گیرد. هوا را نمی‌بینیم، اما جا می‌گیرد و جرم دارد، پس هوا هم ماده است.