مهره‌داران و بی‌مهرگان
دستتان را آرام روی وسط پشتتان بکشید، از گردن تا پایین کمر. زیر پوست چیزهای سفت و کوچکی حس می‌کنید که پشت سر هم ردیف شده‌اند. این‌ها چه هستند؟ و آیا همه‌ی جانوران آن‌ها را دارند؟
ستون مهره
آن تکه‌های سفت، استخوان‌های کوچکی به نام مهره هستند. مهره‌ها پشت سر هم یک ستون می‌سازند که به آن ستون مهره می‌گوییم. ستون مهره بدن را سرپا نگه می‌دارد و از نخاع، که پیام‌ها را میان مغز و بدن جابه‌جا می‌کند، محافظت می‌کند.
جانورانی که ستون مهره دارند مهره‌دار نامیده می‌شوند. ماهی، قورباغه، مار، کبوتر، گربه و انسان همه مهره‌دارند.
جانوران بی‌مهره
کرم خاکی، حلزون، پروانه، مورچه و عنکبوت ستون مهره ندارند. به این جانوران بی‌مهره می‌گوییم. بعضی از آن‌ها، مثل حلزون، با صدف از بدنشان محافظت می‌کنند. بعضی، مثل کرم خاکی، بدنی نرم دارند.
شاید فکر کنید بیشتر جانوران مثل ما ستون مهره دارند. اما این‌طور نیست: بیشتر گونه‌های جانوران بی‌مهره‌اند. فقط گونه‌های حشره‌ها از همه‌ی مهره‌داران روی هم بیشترند.
پنج گروه مهره‌داران
دانشمندان مهره‌داران را در پنج گروه می‌گذارند: ماهی‌ها، دوزیستان، خزندگان، پرندگان و پستانداران. در درس‌های بعدی با هر کدام آشنا می‌شویم.
در خانه امتحان کنید
- از کتاب‌ها یا عکس‌های خانه، تصویر ده جانور را پیدا کنید.
- روی یک برگه دو ستون بکشید: «مهره‌دار» و «بی‌مهره».
- نام هر جانور را در ستون خودش بنویسید. کدام ستون پرتر شد؟
واژه‌های این درس
- مهره - استخوان کوچکی در وسط پشت.
- ستون مهره - ردیف مهره‌ها از گردن تا پایین کمر.
- مهره‌دار - جانوری که ستون مهره دارد.
- بی‌مهره - جانوری که ستون مهره ندارد.
ایده‌ی اصلی
جانوران را می‌توانیم به دو گروه تقسیم کنیم: مهره‌داران، که ستون مهره دارند، و بی‌مهرگان، که ندارند. بیشتر گونه‌های جانوران بی‌مهره‌اند.