دوزیستان
بهار است و کنار حوض یا جوی آب، صدای «قور قور» می‌آید. اگر آرام نزدیک شوید، قورباغه‌ای را می‌بینید که روی سنگی نشسته است. تا کمی صدا کنید، می‌پرد و در آب پنهان می‌شود. قورباغه جانور آب است یا جانور خشکی؟
دو زندگی
جواب این است: هر دو. قورباغه زندگی‌اش را در آب شروع می‌کند. بچه‌ی قورباغه، که به آن بچه‌قورباغه می‌گوییم، دُم دارد، پا ندارد و مثل ماهی با آبشش نفس می‌کشد. کم‌کم پا درمی‌آورد، دُمش کوتاه می‌شود و از آب بیرون می‌آید.
قورباغه‌ی بزرگ‌شده هم در آب شنا می‌کند و هم در خشکی می‌جهد. به جانورانی که این‌طور دو جور زندگی دارند دوزیست می‌گوییم. قورباغه، وزغ و سمندر دوزیست‌اند.
پوست نازک و مرطوب
قورباغه‌ی بزرگ‌شده با شُش نفس می‌کشد، مثل ما. اما بخشی از هوا را هم از راه پوست نازکش می‌گیرد. این پوست فقط وقتی کار می‌کند که مرطوب باشد. اگر قورباغه مدت زیادی زیر آفتاب داغ بماند، پوستش خشک می‌شود و حالش بد می‌شود. برای همین قورباغه‌ها همیشه نزدیک آب می‌مانند.
دوزیستان هم مهره‌دارند. بیشترشان تخم‌هایشان را در آب می‌گذارند، چون تخم‌هایشان پوسته‌ی سفت ندارد و بیرون از آب خشک می‌شود.
در خانه امتحان کنید
- با کمک یک بزرگ‌تر، دو تکه دستمال کاغذی را خیس کنید.
- یکی را در جای سایه بگذارید و دیگری را زیر آفتاب.
- هر چند دقیقه دستشان بزنید. کدام زودتر خشک شد؟ حالا فکر کنید قورباغه چرا در گرمای ظهر به سایه یا آب می‌رود.
واژه‌های این درس
- دوزیست - جانوری که زندگی را در آب شروع می‌کند و بعد در خشکی هم زندگی می‌کند.
- بچه‌قورباغه - قورباغه‌ی جوان که در آب زندگی می‌کند و با آبشش نفس می‌کشد.
- شُش - بخشی درون سینه که هوا را با نفس کشیدن به درون بدن می‌برد.
ایده‌ی اصلی
دوزیستان، مثل قورباغه، زندگی را در آب و با آبشش شروع می‌کنند و بعد با شُش و پوست مرطوبشان در خشکی هم زندگی می‌کنند.