بخار شدن و میعان

صبح بعد از باران، کوچه پر از چاله‌های آب است. ظهر که از مدرسه برمی‌گردید، چاله‌ها خشک شده‌اند. لباس‌های خیسِ روی بند هم تا عصر خشک می‌شوند. آب این چاله‌ها و لباس‌ها کجا رفت؟

بخار شدن

آبِ چاله از بین نرفته است. کم‌کم به بخار آب تبدیل شده و به هوا رفته است. بخار آب گاز است و آن را نمی‌بینیم. به تبدیل مایع به گاز بخار شدن می‌گوییم.

آفتاب و باد بخار شدن را تند می‌کنند. برای همین لباس‌ها در روزِ آفتابی و بادی زودتر خشک می‌شوند.

وقتی آب در کتری می‌جوشد، حباب‌های بزرگی از ته آن بالا می‌آیند. درون این حباب‌ها بخار آب است. آب جوش بسیار داغ است. فقط از دور و با یک بزرگ‌تر به آن نگاه کنید.

میعان

حالا برعکس. یک لیوان آب سرد از یخچال بیرون بیاورید. کمی بعد، بیرون لیوان پر از قطره‌های ریز آب می‌شود. این آب از درون لیوان بیرون نیامده است. در هوای اتاق بخار آب هست. وقتی این بخار به لیوانِ سرد می‌خورد، سرد می‌شود و دوباره به قطره‌های آب تبدیل می‌شود. به تبدیل بخار به مایع میعان می‌گوییم.

آینه‌ی حمام هم بعد از دوش آب گرم همین‌طور بخار می‌گیرد. بخار آبِ گرم به آینه‌ی سردتر می‌خورد و روی آن قطره‌های ریز می‌نشیند.

در خانه امتحان کنید

1. دو دستمال را به یک اندازه خیس کنید.
2. یکی را تا شده در سایه بگذارید و دیگری را باز، در آفتاب.
3. هر نیم ساعت به آن‌ها دست بزنید. کدام زودتر خشک شد؟
4. یک لیوان را پر از یخ و آب کنید و چند دقیقه صبر کنید. بیرون لیوان را با انگشت لمس کنید.

واژه‌های این درس

• بخار آب - آب وقتی گاز شده است. آن را نمی‌بینیم.
• بخار شدن - تبدیل مایع به گاز.
• میعان - تبدیل بخار به مایع، وقتی بخار سرد می‌شود.

ایده‌ی اصلی

آب کم‌کم بخار می‌شود و به هوا می‌رود؛ آفتاب و باد این کار را تند می‌کنند. بخار آب وقتی به چیز سردی بخورد، دوباره قطره‌ی آب می‌شود. به این میعان می‌گوییم.