بیشتر از بیمار نبودن

دوستی از شما می‌پرسد: «حالت چطور است؟» جواب می‌دهید: «خوبم، مریض نیستم.» اما یک هفته است که بد خوابیده‌اید، چیزی ذهنتان را مشغول کرده و چند روز است که با کسی درست حرف نزده‌اید. آیا سالم هستید؟ یا «مریض نبودن» فقط بخشی از جواب است؟

افسانه یا واقعیت؟ اگر بیمار نباشید، یعنی سالم هستید.

سازمان جهانی بهداشت چه می‌گوید

در سال ۱۹۴۶، کشورهایی که سازمان جهانی بهداشت (WHO) را بنا گذاشتند، نوشتند که منظورشان از سلامت چیست. جمله‌ی آن‌ها هنوز شناخته‌شده‌ترین تعریف سلامت در دنیاست: «سلامت حالتِ رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی است و فقط نبودِ بیماری یا ناتوانی نیست.»^۱

رفاه (well-being) در این‌جا یعنی حالِ خوب: هم احساس خوبی داشته باشید و هم کارهایتان خوب پیش برود. پس این تعریف سه بخش دارد:

1. بدن (جسمی): بدنتان کار می‌کند، انرژی دارد و از پسِ کارهایی که لازم دارید برمی‌آید.
2. ذهن (روانی): می‌توانید روشن فکر کنید، با احساس‌هایتان کنار بیایید و نگرانی‌های روزمره را تحمل کنید.
3. زندگی در کنار دیگران (اجتماعی): کسانی را دارید که با آن‌ها حرف بزنید، به آن‌ها کمک کنید و از آن‌ها کمک بگیرید.

سه بخشی که با هم کار می‌کنند

این سه بخش جعبه‌های جدا از هم نیستند. هر کدام روی دو تای دیگر اثر می‌گذارد.

استرس، یعنی زنگِ خطرِ بدن وقتی زندگی بیش از حد سنگین به نظر می‌رسد، می‌تواند در بدن هم خودش را نشان دهد: با سردرد، گرفتگیِ عضله‌ها یا ناراحتیِ معده.^۲ یک شبِ خوابِ خوب می‌تواند روزِ سخت را آسان‌تر کند. و وقتی بیمار در رختخواب افتاده‌اید، دوستی که حالتان را می‌پرسد یا برایتان غذا می‌آورد، کمک می‌کند آن روزها را بگذرانید.

برای همین سلامت روان بخشی از خودِ سلامت است، نه چیزی اضافه بر آن. سازمان جهانی بهداشت سلامت روان را حالتی از رفاهِ ذهنی می‌داند که به آدم‌ها کمک می‌کند با فشارهای زندگی کنار بیایند، خوب یاد بگیرند و خوب کار کنند و در جامعه‌شان سهمی داشته باشند.^۳ درسِ «سلامت روان هم سلامت است» در همین دوره به آن می‌پردازد.

این دوره درباره‌ی چیست

سلامت چیزی نیست که یا داشته باشید یا نداشته باشید. از بخشی از آن می‌توانید هر روز مراقبت کنید. این دوره به بخش‌هایی می‌پردازد که سازمان‌های بزرگِ سلامتِ دنیا درباره‌شان توافق دارند: خواب، غذا، تحرکِ بدن، میکروب‌ها و این‌که بدن چطور با آن‌ها می‌جنگد، دندان‌ها، پوست، گوش‌ها و چشم‌ها، استرس، و دوستان. در پایان هم یاد می‌گیرید که خودتان یک ادعای سلامت را بسنجید.

درس‌ها را به هر ترتیبی می‌توانید بخوانید. از «چرا می‌خوابیم»، «غذا سوخت بدن است» یا «آدم‌هایی که حالمان را خوب نگه می‌دارند» شروع کنید، یا از هر درسی که اول دلتان می‌خواهد.

مراقب باشید

این دوره اطلاعاتِ عمومی است، نه توصیه‌ی پزشکی. اگر نگرانِ سلامتِ خودتان هستید، با پزشک، پرستار یا داروساز حرف بزنید.

این هفته امتحان کنید

هر شب سه سؤالِ کوتاه از خودتان بپرسید: امروز بدنم چه حالی داشت؟ ذهنم چه حالی داشت؟ آیا واقعاً با کسی ارتباط برقرار کردم؟ لازم نیست چیزی را درست کنید. فقط ببینید کدام بخش به مراقبت نیاز دارد.

واژه‌های این درس

• سلامت (health) - حالتِ رفاهِ جسمی، روانی و اجتماعی، نه فقط نبودِ بیماری (تعریف سازمان جهانی بهداشت)
• رفاه (well-being) - حالِ خوب: احساسِ خوب داشتن و خوب پیش رفتنِ کارها
• سازمان جهانی بهداشت (WHO) - بخشی از سازمان ملل متحد که در سراسر دنیا برای سلامت کار می‌کند

ایده‌ی اصلی

سلامت بیشتر از بیمار نبودن است: یعنی حالِ بدن، ذهن و زندگی‌تان در کنار دیگران، همه با هم خوب باشد.