از صد

باتری یک گوشی ۷۵٪ را نشان می‌دهد. روی ویترین مغازه‌ای نوشته‌اند «۵۰٪ تخفیف». برنامه‌ی هواشناسی می‌گوید ۲۰٪ احتمال باران هست. علامت ٪ همه‌جا هست. چه می‌گوید؟

از صد

درصد (percent) یعنی «از صد». علامتش ٪ است. پس ۲۵٪ یعنی ۲۵ از هر ۱۰۰ تا.

یک مربع بزرگ بکشید و آن را به ۱۰۰ مربع کوچک ببرید، ۱۰ ردیف ۱۰تایی. ۲۵ تا از آن‌ها را رنگ کنید. ۲۵٪ مربع را رنگ کرده‌اید، یعنی ۲۵ صدم آن را.

درصد همان کسری است که مخرجش ۱۰۰ است، همان صدم‌های درس «دهم‌ها و ممیز»:

• ⁦۲۵٪ = ۲۵/۱۰۰ = ۰٫۲۵⁩.

درصدهایی که بیشتر می‌بینیم

بعضی درصدها را خوب است از بر باشید، و هر کدام کسری است که پیش‌تر دیده‌اید:

• ۱۰۰٪ همه‌اش است: ۱۰۰ از ۱۰۰.
• ۵۰٪ نصف است: ⁦۵۰/۱۰۰ = ۱/۲⁩.
• ۲۵٪ یک‌چهارم است: ⁦۲۵/۱۰۰ = ۱/۴⁩.
• ۷۵٪ سه‌چهارم است.
• ۱۰٪ یک‌دهم است: ⁦۱۰/۱۰۰ = ۱/۱۰⁩.
• ۰٪ یعنی هیچ.

پس گوشیِ ۷۵٪ سه‌چهارم شارژش را دارد. و «۵۰٪ تخفیف» یعنی نصف قیمت را می‌پردازید.

درصدِ یک عدد

۵۰٪ از ۴۰ سکه چقدر است؟ ۵۰٪ نصف است، و نصف ۴۰ می‌شود ۲۰.

۱۰٪ از ۴۰ سکه چقدر است؟ ۱۰٪ یک‌دهم است: ۴۰ را به ۱۰ بخش برابر ببرید، هر بخش ۴ است. پس ۱۰٪ از ۴۰ می‌شود ۴، و ۲۰٪ دو تا از همین بخش‌هاست: ۸.

چرا مردم به جای کسر از درصد استفاده می‌کنند؟ چون با درصد مقایسه آسان می‌شود. در یک کلاس ۳ نفر از هر ۵ کودک پیاده به مدرسه می‌آیند، و در کلاسی دیگر ۱۳ نفر از ۲۰ نفر. در کدام کلاس بیشتر پیاده می‌آیند؟ با درصد جواب روشن است: ۶۰٪ و ۶۵٪. همه چیز از همان صد شمرده می‌شود.

در خانه امتحان کنید

۱. در خانه سه درصد پیدا کنید: روی یک باتری، برچسب یک خوراکی، تابلوی حراج. اگر می‌توانید، هر کدام را به شکل کسر بگویید. ۲. یک کاپشن ۶۰ سکه قیمت دارد. با ۵۰٪ تخفیف چند می‌شود؟ ۳. ۱۰٪ از ۹۰ چقدر است؟ جواب‌ها پایین آمده است.

جواب‌ها: ۲. ۳۰ سکه. ۳. ۹.

واژه‌های این درس

• درصد (percent) و علامت آن، ٪ - از صد؛ ۲۵٪ یعنی ۲۵ از هر ۱۰۰ تا

ایده‌ی اصلی

درصد یعنی از صد: ۲۵٪ همان ۲۵/۱۰۰ است، یعنی یک‌چهارم. ۱۰۰٪ همه‌اش است، ۵۰٪ نصف و ۱۰٪ یک‌دهم. چون همه‌ی درصدها از همان صد شمرده می‌شوند، با آن‌ها مقایسه آسان است.