متخصص می‌گوید

روی ایستگاه اتوبوس دو آگهی هست. در یکی، دندان‌پزشکی با روپوش سفید می‌گوید: «روزی دو بار دندان‌هایتان را با خمیردندان فلوئوردار مسواک بزنید.» در دیگری، یک فوتبالیست مشهور لبخند می‌زند و می‌گوید: «این بهترین گوشی دنیاست.»

هر دو آگهی از یک جور دلیل استفاده می‌کنند: کسی که باید بداند این را می‌گوید. آیا این دلیل خوبی است؟

چرا «متخصص می‌گوید» اغلب دلیل خوبی است

هیچ‌کس نمی‌تواند همه‌چیز را خودش بررسی کند. نمی‌توانید هر دارویی را آزمایش کنید، فاصله‌ی خورشید را اندازه بگیرید یا همه‌ی کتاب‌های تاریخ را بخوانید. پس به کسانی تکیه می‌کنیم که این چیزها را خوانده‌اند. این تنبلی نیست: بیشتر چیزهایی که هر کسی می‌داند همین‌طور یاد گرفته شده. استدلالی مثل این معمولاً قوی است:

دندان‌پزشکی می‌گوید خمیردندان فلوئوردار جلوی پوسیدگی دندان را می‌گیرد.
دندان‌پزشک‌ها سال‌ها درباره‌ی دندان درس می‌خوانند.
پس خمیردندان فلوئوردار احتمالاً جلوی پوسیدگی دندان را می‌گیرد.

به استدلال کردن از روی حرف یک متخصص استناد به مرجع (appeal to authority) می‌گویند. وقتی مرجع واقعی باشد، دلیل خوبی است، هرچند قطعی نیست. متخصص‌ها هم ممکن است اشتباه کنند، پس این استدلالی از جنس «بیشترِ» است، مثل استدلال‌های درس ««بیشترِ» و «تقریباً همه»»: چیزی که متخصص‌های یک رشته بر سرش توافق دارند معمولاً درست است.

کی ترفند می‌شود

فوتبالیست متخصص است، ولی در فوتبال. هیچ چیزی در خوب فوتبال بازی کردن باعث نمی‌شود کسی بداند کدام گوشی بهترین است. آگهی شهرت او را از یک رشته قرض می‌گیرد و در رشته‌ی دیگری خرج می‌کند. به این استناد نابه‌جا به مرجع (false appeal to authority) می‌گویند، و یک مغالطه است.

هر وقت کسی گفت «یک متخصص می‌گوید...»، این چهار پرسش را بپرسید:

1. رشته‌ی خودش است؟ دندان‌پزشک درباره‌ی دندان، بله. فوتبالیست درباره‌ی گوشی، نه.
2. متخصص‌های دیگر موافق‌اند؟ یک متخصص در برابر همه‌ی بقیه شاهد ضعیفی است. چیزی که بیشترِ متخصص‌های یک رشته بر سرش توافق دارند خیلی قوی‌تر است.
3. از باور شما سودی می‌برد؟ به فوتبالیست برای گفتنش پول داده‌اند. این آن را نادرست نمی‌کند، ولی دلیلی است برای بررسی کردن.
4. می‌شود از راه دیگری بررسی‌اش کرد؟ اگر ادعایی را بشود آزمایش کرد، آزمایش از حرف هر کسی بهتر است.

اشتباه وارونه

بعضی‌ها از آن طرف زیادی جلو می‌روند: «متخصص‌ها اغلب اشتباه می‌کنند، پس حرف هیچ‌کدامشان را باور نمی‌کنم.» اما «اغلب اشتباه می‌کنند» همان «معمولاً اشتباه می‌کنند» نیست. نادیده گرفتن همه‌ی متخصص‌ها یعنی به جایش به حدس خودتان اعتماد کنید، درباره‌ی چیزهایی که هرگز نخوانده‌اید. این به ندرت بهتر است. مهارت این است که به متخصص‌های درست درباره‌ی چیزهای درست اعتماد کنید، و بدانید چرا.

در خانه امتحان کنید

چهار پرسش را به کار ببرید:

1. «یک خواننده‌ی مشهور می‌گوید این رژیم غذایی شما را سالم می‌کند.»
2. «تقریباً همه‌ی پزشک‌های دنیا قبول دارند که سیگار برای سلامتی بد است.»
3. «دایی‌ام مکانیک است و می‌گوید موتور این ماشین سالم است.»

واژه‌های این درس

• استناد به مرجع - دلیل گرفتن حرف یک متخصص؛ وقتی متخصص واقعی و در رشته‌ی خودش باشد دلیل خوبی است
• استناد نابه‌جا به مرجع - آوردن حرف کسی به عنوان متخصص بیرون از رشته‌اش، یا طوری که انگار حرف او به تنهایی بحث را تمام می‌کند

ایده‌ی اصلی

اعتماد به متخصص‌ها معمولاً دلیل خوبی است، چون هیچ‌کس نمی‌تواند همه‌چیز را بررسی کند. بپرسید رشته‌ی خودش است یا نه، متخصص‌های دیگر موافق‌اند یا نه، از آن سود می‌برد یا نه، و می‌شود از راه دیگری بررسی‌اش کرد یا نه.