دلیل‌هایی که با هم کار می‌کنند

دو استدلال، هر دو با بیش از یک دلیل.

پریا می‌خواهد خانواده‌اش پیاده به بازار بروند: «پیاده‌روی برای سلامتی خوب است. هزینه‌ای ندارد. تازه، روز آفتابی قشنگی هم هست.»

تام می‌خواهد به موزه برود و پدرش می‌گوید: «موزه فقط از دوشنبه تا جمعه باز است. امروز شنبه است. پس موزه بسته است.»

هر دو چند دلیل دارند. اما این دلیل‌ها کارهای خیلی متفاوتی می‌کنند.

دلیل‌هایی که تنها هم می‌ایستند

یکی از دلیل‌های پریا را بپوشانید، مثلاً «هزینه‌ای ندارد». آیا بقیه هنوز کمی از پیاده رفتن پشتیبانی می‌کنند؟ بله: پیاده‌روی هنوز برای سلامتی خوب است و روز هنوز آفتابی است. هر کدام را که بپوشانید، بقیه باز هم کمک می‌کنند.

به چنین دلیل‌هایی دلیل‌های جدا از هم (independent reasons) می‌گویند. هر کدام به تنهایی از نتیجه پشتیبانی می‌کند. با هم، استدلال را قوی‌تر می‌کنند، مثل آدم‌های بیشتری که یک طناب را می‌کشند.

دلیل‌هایی که فقط با هم کار می‌کنند

حالا یکی از دلیل‌های پدر تام را بپوشانید. «امروز شنبه است» به تنهایی هیچ چیزی درباره‌ی موزه نمی‌گوید. «موزه فقط از دوشنبه تا جمعه باز است» هم به تنهایی نمی‌گوید امروز باز است یا نه. هیچ‌کدام به تنهایی پشتیبانی‌ای نمی‌کنند. با هم، نتیجه برمی‌آید.

به چنین دلیل‌هایی دلیل‌های به‌هم‌بسته (linked reasons) می‌گویند: فقط وقتی با هم باشند از نتیجه پشتیبانی می‌کنند، مثل دو نیمه‌ی یک کلید.

دو جور نقشه

این دو جور دلیل را متفاوت می‌کشیم. هر دلیل جدا از هم پیکان خودش را تا نتیجه دارد. دلیل‌های به‌هم‌بسته با یک کروشه به هم وصل می‌شوند و یک پیکان از کروشه بیرون می‌آید.

چرا مهم است

این فرق وقتی مهم می‌شود که یکی از دلیل‌ها نادرست از آب درآید.

• اگر یکی از دلیل‌های جدا از همِ پریا نادرست باشد (مثلاً باران بگیرد)، استدلال ضعیف‌تر می‌شود، اما بقیه‌ی دلیل‌ها سر جایشان می‌مانند.
• اگر یکی از دلیل‌های به‌هم‌بسته‌ی پدر تام نادرست باشد (مثلاً موزه شنبه‌ها هم باز باشد)، کل استدلال فرو می‌ریزد: دلیل دیگر به تنهایی نمی‌تواند نگهش دارد.

پس وقتی می‌خواهید استدلالی را زیر سؤال ببرید، اول بپرسید چه جور دلیل‌هایی دارد. انداختن یک دلیل جدا از هم فقط استدلال را کمی ضعیف می‌کند. انداختن یک دلیل به‌هم‌بسته آن را می‌شکند. و وقتی استدلال خودتان را می‌سازید، چند دلیل جدا از هم آن را محکم‌تر نگه می‌دارد.

مقدمه‌های پنهانِ درس اول معمولاً با یک دلیل گفته‌شده به‌هم‌بسته‌اند: «آسمان ابری است» فقط همراه با «آسمان ابری اغلب باران می‌آورد» کار می‌کند.

در خانه امتحان کنید

1. جدا از هم یا به‌هم‌بسته؟ «بیایید گربه بگیریم: گربه‌ها ساکت‌اند، لازم نیست بیرون ببریمشان، و خواهرم عاشقشان است.»
2. جدا از هم یا به‌هم‌بسته؟ «همه‌ی مغازه‌های این خیابان جمعه‌ها ظهر می‌بندند. الان جمعه بعدازظهر است. پس نانوایی بسته است.»
3. نقشه‌ی هر دو را بکشید.

واژه‌های این درس

• دلیل‌های جدا از هم - دلیل‌هایی که هر کدام به تنهایی از نتیجه پشتیبانی می‌کنند
• دلیل‌های به‌هم‌بسته - دلیل‌هایی که فقط با هم از نتیجه پشتیبانی می‌کنند

ایده‌ی اصلی

بعضی دلیل‌ها تنها هم می‌ایستند و بعضی فقط با هم کار می‌کنند. از دست دادن یک دلیل جدا از هم استدلال را ضعیف می‌کند؛ از دست دادن یک دلیل به‌هم‌بسته آن را می‌شکند.