چرا این‌طور فکر می‌کنی؟
سارا از پنجره بیرون را نگاه می‌کند و می‌گوید: «امروز باران می‌بارد.» برادرش می‌پرسد: «چرا این‌طور فکر می‌کنی؟» حالا سارا باید جوابی بدهد. چه جوابی برادرش را قانع می‌کند؟
یک نظر و یک دلیل
سارا جواب می‌دهد: «چون آسمان پر از ابرهای تیره است.»
حالا حرف سارا دو بخش دارد. بخش اول نظر اوست: «امروز باران می‌بارد.» بخش دوم دلیل (reason) اوست: «آسمان پر از ابرهای تیره است.» دلیل چیزی است که می‌گوییم تا نشان دهیم چرا یک نظر ارزش باور کردن دارد.
استدلال کردن (reasoning) یعنی با کمک دلیل‌ها به یک نظر برسیم، یا نظری را بسنجیم. ما همیشه استدلال می‌کنیم، و بیشتر وقت‌ها حتی متوجهش نمی‌شویم:
- «مغازه حتماً بسته است. همه‌ی چراغ‌هایش خاموش‌اند.»
- «علی امروز مدرسه نیامده. لابد مریض است.»
- «بهتر است کاپشن بپوشم، چون بیرون سرد است.»
در هر کدام از این جمله‌ها، یک بخش نظر است و بخش دیگر دلیلِ آن.
هر دلیلی به کار نمی‌آید
فرض کنید سارا جواب دیگری داده بود: «امروز باران می‌بارد، چون دلم می‌خواهد در خانه بمانم.»
خواستنِ ماندن در خانه می‌تواند دلیل خیلی چیزها باشد، اما دلیل باریدن باران نیست. آسمان کاری ندارد که سارا چه می‌خواهد. ابرهای تیره اما واقعاً با باران ربط دارند: باران از ابر می‌بارد.
پس پرسش اصلی هیچ‌وقت فقط این نیست که «دلیلی آورد یا نه؟». پرسش اصلی این است: «آیا این دلیل واقعاً از آن نظر پشتیبانی می‌کند (support)؟» دلیلی از یک نظر پشتیبانی می‌کند که درست بودنِ آن نظر را محتمل‌تر کند. تمام این دوره درباره‌ی همین پرسش است.
منطق
به دانشی که استدلال خوب و بد را بررسی می‌کند منطق (logic) می‌گویند. منطق یکی از قدیمی‌ترین دانش‌هایی است که آدم‌ها به آن پرداخته‌اند: اندیشمندانی در یونان، هند و چین باستان بیش از ۲٬۰۰۰ سال پیش درباره‌اش نوشته‌اند. منطق به شما نمی‌گوید چه چیزی را باور کنید. کمک می‌کند ببینید دلیل‌های شما و دیگران واقعاً به همان جایی می‌رسند که ادعا می‌کنند یا نه.
در خانه امتحان کنید
- یک دفترچه بردارید و بالای یک صفحه بنویسید: «چرا این‌طور فکر می‌کنی؟»
- یک روز تمام به جمله‌هایی گوش کنید که «چون» یا «پس» دارند: در خانه، در مدرسه، در آگهی‌ها و در ویدیوها.
- سه تا از آن‌ها را یادداشت کنید. زیر نظر یک خط بکشید و زیر دلیل دو خط.
- درباره‌ی هر کدام بپرسید: آیا این دلیل واقعاً از آن نظر پشتیبانی می‌کند؟
واژه‌های این درس
- دلیل - چیزی که می‌گوییم تا نشان دهیم چرا یک نظر ارزش باور کردن دارد
- استدلال کردن - رسیدن به یک نظر، یا سنجیدن آن، با کمک دلیل‌ها
- پشتیبانی کردن - دلیلی از یک نظر پشتیبانی می‌کند که درست بودنِ آن را محتمل‌تر کند
- منطق - دانشی که استدلال خوب و بد را بررسی می‌کند
ایده‌ی اصلی
وقتی کسی نظری را به شما می‌گوید، همیشه می‌توانید بپرسید: «چرا این‌طور فکر می‌کنی؟» جواب خوب دلیلی می‌آورد که واقعاً از آن نظر پشتیبانی کند، نه هر دلیلی.