با هم خوب فکر کردن
دو دوست سر این‌که اردوی آخر سال کلاس به موزه‌ی علوم برود یا به باغ‌وحش با هم مخالف‌اند. می‌توانند سر هم داد بزنند، به هم بد بگویند، و بشمارند کدام‌یکی دوستان بیشتری طرفش دارد. یا می‌توانند کار دیگری بکنند. بعد از همه‌ی چیزهایی که در این دوره دیدیم، با هم خوب استدلال کردن چه شکلی دارد؟
اول منصف باشید
هر مغالطه‌ای که در چند درس گذشته دیدیم، راهی بود برای این‌که با دلیل‌های واقعیِ کسی سروکار نداشته باشیم: حمله به خودِ آدم، شمردن سرها، پنهان کردن انتخاب‌ها، یا ساختن پهلوان‌پنبه. عادتی که از ما در برابر همه‌ی آن‌ها محافظت می‌کند منصف بودن با طرف مقابل است.
منصف بودن یعنی استدلالِ طرف مقابل را در بهترین شکلش بفهمیم - قوی‌ترین نسخه‌ی منظورش، نه ضعیف‌ترینش. اگر چیزی که می‌گوید روشن نیست، معنای معقول‌تر را فرض کنید و بپرسید، به جای این‌که به معنای احمقانه‌اش بچسبید. در زبان روزمره به این «حمل بر صحت کردن» می‌گوییم. منطق‌دان‌ها به آن اصل خیرخواهی (principle of charity) می‌گویند: خیرخواه بودن در فهمیدنِ حرف کسی.
در درس «پهلوان‌پنبه» عادتمان این بود که نظر طرف مقابل را دوباره برایش بگوییم. منصف بودن یک قدم جلوتر می‌رود: آن را آن‌قدر خوب دوباره بگویید که طرف بگوید «بله، دقیقاً - حتی بهتر از خودم گفتی.»
پرسش‌های این دوره
بعد، با هم، می‌توانید پرسش‌هایی را بپرسید که این دوره کم‌کم ساخته است:
- ادعا دقیقاً چیست؟ می‌شود بررسی‌اش کرد، یا درباره‌ی سلیقه است؟ («بررسی یک ادعا»)
- دلیل‌ها کدام‌اند و نتیجه کدام است؟ نقشه‌اش را بکشید. («دلیل‌ها و یک نتیجه»)
- آیا نتیجه برمی‌آید؟ می‌توانید دلیل‌ها را درست و نتیجه را نادرست تصور کنید؟ («ناچار درست است؟»)
- آیا دلیل‌ها درست‌اند؟ («استدلال‌های سالم»)
- اگر بر پایه‌ی نمونه‌هاست، نمونه‌ها کافی و متنوع‌اند؟ («نمونه‌های خیلی کم»)
- آیا ترفندی در آن هست - وارونه رفتن، «بعدش، پس به خاطرش»، حمله به شخص، همرنگ جماعت، فقط دو راه، پهلوان‌پنبه؟
عوض کردن نظر
این آخرین و سخت‌ترین بخش است. گاهی، وقتی با دقت به دلیل‌ها نگاه می‌کنید، معلوم می‌شود استدلال طرف مقابل از استدلال شما بهتر است. آن وقت خوب استدلال کردن یعنی نظرتان را عوض کنید - و این را به زبان بیاورید.
این باختن نیست. در دعوا یک برنده هست و یک بازنده. در استدلال، اگر به خاطر یک دلیل خوب نظرتان را عوض کنید، چیزی به دست آورده‌اید: حالا چیزی را باور دارید که پشتیبانی بهتری از قبل دارد. طرف مقابل به شما کمک کرده است.
از آن طرف هم همین است. اگر دلیل‌های طرف مقابل از نتیجه‌اش پشتیبانی نمی‌کنند، می‌توانید این را با مهربانی بگویید، بی‌آنکه حس کند شکست خورده است. درس «مغالطه چیست؟» را به یاد بیاورید: دلیل ضعیف نتیجه را نادرست نمی‌کند. شاید با هم بتوانید دلیل بهتری پیدا کنید.
در خانه امتحان کنید
- یک اختلاف کوچک با یکی از اعضای خانواده‌تان انتخاب کنید - درباره‌ی یک فیلم، یک سفر، یک قانون خانه.
- از او بخواهید بهترین دلیل‌هایش را بگوید، و استدلالش را آن‌قدر دوباره برایش بگویید تا تأیید کند که درست فهمیده‌اید.
- با هم شش پرسش را مرور کنید. هیچ‌کدامتان نظرش را عوض کرد، حتی کمی؟
واژه‌های این درس
- اصل خیرخواهی - فهمیدنِ استدلال کسی در بهترین و معقول‌ترین شکلش، پیش از آن‌که به آن جواب بدهید
- عوض کردن نظر - کنار گذاشتنِ یک باور، یا کم‌رنگ‌تر کردنش، به خاطر دلیل‌های خوب
ایده‌ی اصلی
با هم خوب استدلال کردن با منصف بودن شروع می‌شود: استدلال طرف مقابل را در بهترین شکلش بفهمید. بعد پرسش‌های این دوره را بپرسید - و وقتی دلیل‌های او از دلیل‌های شما بهترند، نظرتان را عوض کنید. این باختن نیست؛ اصل ماجرا همین است.