چند بار درست می‌گویید؟
هواشناس می‌گوید: «فردا ۷ از ۱۰ احتمالِ باران هست.» اما فردا هوا خشک می‌ماند. آیا اشتباه کرده است؟ از یک روز نمی‌شود فهمید. اما فرض کنید همه‌ی روزهای یک سال را که او گفته «۷ از ۱۰» کنارِ هم بگذارید. اگر از هر ۱۰ روزِ آن‌ها حدود ۷ روز باران آمده باشد، کارش را بی‌نقص انجام داده است. اگر فقط ۳ روز از هر ۱۰ روز باران آمده باشد، چیزی درست نبوده. چطور می‌توانید خودتان را هم همین‌طور بسنجید؟
به همان اندازه که مطمئن‌اید درست
در «دانش، سطح ۱» دیدیم که باور درجه دارد، از «هیچ نمی‌دانم» تا «مطمئنم»، و آدمِ دقیق همان‌قدر مطمئن است که شاهد اجازه می‌دهد. این‌جا راهی هست برای آزمودنِ این‌که آیا موفق می‌شوید.
همه‌ی دفعه‌هایی را که گفته‌اید «۹ از ۱۰ مطمئنم» کنارِ هم بگذارید. اگر دقیق باشید، از هر ۱۰ تا حدود ۹ تا باید درست از آب درآمده باشد. همه‌ی دفعه‌هایی را که «۶ از ۱۰ مطمئن» بوده‌اید کنارِ هم بگذارید: از هر ۱۰ تا حدود ۶ تا باید درست باشد. وقتی درست گفتن‌هایتان این‌طور با اطمینانتان جور است، میزان (calibrated) هستید. این واژه را از ابزارهای اندازه‌گیری گرفته‌اند: ترازویی که میزان است، درست نشان می‌دهد.
هواشناس‌ها از میزان‌ترین آدم‌هایی‌اند که می‌شناسیم. پژوهشگران هزاران پیش‌بینیِ آن‌ها را بررسی کردند و دیدند وقتی گفته‌اند «۷ از ۱۰»، از هر ۱۰ روز حدود ۷ روز باران آمده است. این‌قدر خوب می‌شوند چون هر روز پیش‌بینی می‌کنند و فردایش می‌فهمند درست گفته‌اند یا نه.
بیش از حد مطمئن
بیشترِ ما مثلِ هواشناس‌ها نیستیم. وقتی روان‌شناس‌ها از آدم‌ها پرسش‌هایی می‌پرسند و می‌خواهند بگویند چقدر مطمئن‌اند، آدم‌ها معمولاً بیش از حد مطمئن‌اند. از جواب‌هایی که آدم‌ها «قطعی» می‌دانند، تعدادِ غافلگیرکننده‌ای غلط است. به این اطمینانِ بیش از حد (overconfidence) می‌گویند.
چرا؟ ما کمتر امتیازِ خودمان را نگه می‌داریم. دفعه‌هایی را که درست گفته‌ایم به یاد می‌آوریم و بقیه را فراموش می‌کنیم (مثلِ درسِ «از اول می‌دانستم»). مطمئن بودن هم راحت به دست می‌آید: از این‌که جوابی چقدر راحت به ذهن می‌آید (مثلِ درسِ «آن‌چه به ذهن می‌آید»)، نه از این‌که دلیل‌هایمان چقدر خوب‌اند.
ثبتِ امتیاز
می‌توانید خودتان را مثلِ هواشناس‌ها تمرین بدهید:
- وقتی حدسی می‌زنید، بگویید چقدر مطمئن‌اید: «۷ از ۱۰».
- آن را بنویسید.
- بعداً بررسی کنید. بعد از حدس‌های زیاد بشمارید: از جواب‌های «۷ از ۱۰»تان چندتا درست بود؟
اگر جواب‌های «۹ از ۱۰»تان فقط ۶ بار از ۱۰ بار درست باشند، بیش از حد مطمئن‌اید - و حالا می‌دانید چقدر.
در خانه امتحان کنید
- ده واقعیت بنویسید که بشود بررسی‌شان کرد (پایتختِ یک کشور، تولدِ یک دوست، یک سال). کنارِ هر کدام بنویسید چقدر مطمئن‌اید، از ۵ تا ۱۰ از ۱۰.
- همه را بررسی کنید.
- آیا آن‌هایی که بیشتر از همه به‌شان مطمئن بودید بهتر درآمدند؟ بیش از حد مطمئن بودید، به اندازه، یا کمتر از اندازه؟
واژه‌های این درس
- میزان - همان‌قدر درست گفتن که مطمئن‌اید: از جواب‌های «۸ از ۱۰»تان، حدود ۸ تا از هر ۱۰ تا درست است
- اطمینانِ بیش از حد - مطمئن‌تر بودن از آن‌چه سابقه‌ی درست گفتنتان اجازه می‌دهد
- ثبتِ امتیاز - نوشتنِ حدس‌ها و این‌که چقدر مطمئن بودید، و بعد بررسی کردنشان
ایده‌ی اصلی
اطمینان را می‌شود آزمود. از همه‌ی چیزهایی که «۹ از ۱۰» به آن‌ها مطمئن‌اید، حدود ۹ تا از هر ۱۰ تا باید درست باشد. بیشترِ آدم‌ها بیش از حد مطمئن‌اند. ثبتِ امتیاز، کاری که هواشناس‌ها می‌کنند، راهِ فهمیدن و بهتر شدن است.