دانه گیاه می‌شود
دو هفته به نوروز مانده است. مادربزرگ مشتی عدس را خیس می‌کند و روی بشقاب می‌ریزد. هر روز رویش آب می‌پاشد. چند روز بعد، از دانه‌های عدس رشته‌های سفید بیرون آمده است. بعد برگ‌های سبزِ کوچک. سبزه‌ی عید آماده است. در دانه چه اتفاقی افتاد؟
دانه جوانه می‌زند
دانه وقتی آب و گرما داشته باشد، بیدار می‌شود. اول آب می‌خورد و باد می‌کند. بعد پوسته‌اش می‌ترکد. به این کار جوانه زدن می‌گوییم.
اول یک ریشه‌ی کوچک بیرون می‌آید و رو به پایین می‌رود. بعد یک ساقه‌ی کوچک با دو برگ بیرون می‌آید و رو به بالا می‌رود. به این گیاهِ خیلی کوچک گیاهک می‌گوییم.
گیاه دوباره دانه می‌دهد
گیاهک کم‌کم بزرگ می‌شود. ریشه‌اش بلندتر و برگ‌هایش بیشتر می‌شود. بعد گل می‌دهد. از گل میوه درست می‌شود و درونِ میوه دانه‌های تازه است. اگر این دانه‌ها را بکاریم، دوباره گیاه می‌شوند.
در خانه امتحان کنید
- یک بشقاب بردارید و یک لایه پنبه یا دستمالِ کاغذی در آن پهن کنید.
- چند دانه عدس یا ماش رویش بریزید و پنبه را خیس کنید.
- هر روز کمی آب بپاشید تا خشک نشود.
- هر روز ببینید و بنویسید: ریشه چه روزی بیرون آمد؟ برگ چه روزی؟
واژه‌های این درس
- جوانه زدن - بیدار شدنِ دانه و بیرون آمدنِ گیاهِ کوچک از آن.
- گیاهک - گیاهِ خیلی کوچکی که از دانه بیرون می‌آید.
ایده‌ی اصلی
دانه با آب و گرما جوانه می‌زند و گیاه می‌شود، و آن گیاه دوباره دانه می‌دهد.