ندانستن اشکالی ندارد

دو تیم قرار است فینال بازی کنند. دوستانتان می‌پرسند کدام می‌برد. یکی می‌گوید: «آبی‌ها، حتماً.» دیگری می‌گوید: «قرمزها، راحت.» هر دو تیم این فصل شش بازی برده‌اند و هر دو بهترین بازیکنانشان را دارند. شما می‌گویید: «نمی‌دانم - ممکن است هر کدام ببرد.» دوستانتان می‌خندند. «نمی‌دانم» جواب ضعیفی است؟

سه انتخاب، نه دو

اغلب فکر می‌کنیم درباره‌ی یک ادعا دو انتخاب داریم: باورش کنیم یا نکنیم. اما در واقع سه انتخاب هست:

1. باورش کنیم - «آبی‌ها می‌برند»؛
2. باور کنیم نادرست است - «آبی‌ها نمی‌برند»؛
3. دست نگه داریم - «هنوز نمی‌دانم».

انتخاب سوم نامی دارد: تعلیق داوری (suspending judgement) - باز گذاشتن پرسش، بی تصمیم گرفتن، تا وقتی که شاهد بیشتری برسد. تعلیق یعنی آویزان کردن چیزی و چند وقتی همان‌جا رها کردنش. در زبان روزمره می‌گوییم «فعلاً نظر نمی‌دهم».

کِی دست نگه داریم

در درس «چقدر باید مطمئن باشید؟» دیدیم که باید به همان اندازه مطمئن باشید که شاهدها اجازه می‌دهند. گاهی شاهدها اجازه‌ی خیلی کمی می‌دهند:

• شاهدها به هر دو سمت اشاره می‌کنند، به یک اندازه - مثل دو تیمی که هر کدام شش برد دارند؛
• تقریباً هیچ شاهدی نیست - مثل این‌که سه ماه دیگر در فلان روز باران می‌آید یا نه؛
• هنوز هیچ‌کس نمی‌داند - مثل این‌که روی سیاره‌ای که دور ستاره‌ی دیگری می‌گردد زندگی هست یا نه.

در هر کدام از این‌ها، انتخاب یک طرف یعنی مطمئن‌تر بودن از شاهدها. دوستی که گفت «آبی‌ها، حتماً» شاهدی بهتر از شما نداشت. فقط این را نگفت.

«هنوز» واژه‌ی مهم است

تعلیق داوری دست کشیدن نیست. منتظر شاهد ماندن است. بعد از فینال، خواهید دانست کدام تیم برد. وقتی دانشمندان راهی برای نگاه کردن به آن سیاره‌ی دور پیدا کنند، شاید بفهمند. «هنوز نمی‌دانم» پرسش را باز نگه می‌دارد تا بتوانید به آن برگردید.

خیلی‌ها گفتن «نمی‌دانم» را سخت می‌دانند. ممکن است حس باختن بدهد. اما کسی که وقتی نمی‌داند می‌گوید «نمی‌دانم»، کسی است که وقتی می‌گوید «می‌دانم» می‌شود به حرفش اعتماد کرد. «بله»ی او معنی دارد.

در خانه امتحان کنید

1. سه پرسش را در نظر بگیرید که درباره‌شان نظری دارید.
2. برای هر کدام بپرسید: شاهدها قوی‌اند، ضعیف‌اند، یا برابر؟
3. یکی هست که جواب صادقانه‌اش «هنوز نمی‌دانم» باشد؟ چه شاهدی کمکتان می‌کند تصمیم بگیرید؟

واژه‌های این درس

• تعلیق داوری - باز گذاشتن یک پرسش، نه باور کردنش و نه باور کردنِ نادرستی‌اش، تا وقتی که شاهد بیشتری برسد

ایده‌ی اصلی

درباره‌ی یک ادعا سه انتخاب داریم: باورش کنیم، باور کنیم نادرست است، یا دست نگه داریم. وقتی شاهد ضعیف یا برابر است، جواب صادقانه «هنوز نمی‌دانم» است. این دست کشیدن نیست - منتظر شاهد ماندن است، و «می‌دانم»ِ شما را باارزش‌تر می‌کند.