چقدر باید مطمئن باشید؟

پیش‌بینی هوا می‌گوید: «احتمال بارش باران امروز بعدازظهر ۸۰٪.» الیف چتر برمی‌دارد. ساعت چهار آسمان آبی است و چتر خشک مانده. آیا پیش‌بینی اشتباه بود؟ آیا الیف کار بی‌خودی کرد که چتر برداشت؟

کم یا زیاد مطمئن

تا این‌جا از باور داشتن یا نداشتن به یک ادعا حرف زدیم. اما باور درجه دارد. می‌توانید کاملاً مطمئن باشید، تقریباً مطمئن، مردد، یا تقریباً مطمئن که نادرست است. این‌که چقدر به یک باور مطمئنید را اطمینان (confidence) به آن می‌گویند.

پیش‌بینی به شما می‌گوید چقدر مطمئن باشید. ۸۰٪ یعنی: در روزهایی مثل امروز، تقریباً از هر ۱۰ روز ۸ روز باران می‌آید. پس باران محتمل است و الیف کار درستی کرد که چتر برداشت. اما ۸۰٪ این را هم می‌گوید که از هر ۱۰ روز ۲ روز هوا خشک می‌ماند - و امروز یکی از همان روزها بود. پیش‌بینی اشتباه نبود. بعدازظهرِ خشک دقیقاً همان چیزی است که ۸۰٪ جایش را باز می‌گذارد.

به اندازه‌ی شواهد

قاعده‌ای که آدم دقیق رعایت می‌کند این است: به همان اندازه مطمئن باشید که شواهد اجازه می‌دهند - نه بیشتر و نه کمتر.

• با شاهد قوی، مثل خیابان خیس و چاله‌های آب در درس «شاهد قوی و شاهد ضعیف»، خیلی مطمئن باشید.
• با شاهد ضعیف، مثل فقط چمن خیس، کمی مطمئن باشید.
• وقتی هیچ شاهدی به هیچ سو نیست، فعلاً نظری نداشته باشید.

دو جور می‌شود این را اشتباه کرد. می‌توانید زیادی مطمئن باشید: این‌که تصمیم بگیرید همکلاسی تازه‌تان آدم بداخلاقی است چون یک بار لبخند نزد. یا می‌توانید کمتر از حد مطمئن باشید: این‌که باور نکنید اجاق داغ است وقتی سه بار دستتان را سوزانده. هر دو اشتباه درباره‌ی این است که شواهد چقدر چیز می‌گویند.

مطمئن بودن با درست بودن یکی نیست

۸۰٪ مطمئن بودن یعنی گاهی اشتباه خواهید کرد. این شکست نیست. اگر به صد چیز ۸۰٪ مطمئن باشید و حدود هشتادتایشان درست از آب دربیایند، اطمینانتان دقیقاً درست بوده. اشتباه این بود که به همه‌شان ۱۰۰٪ مطمئن باشید.

در خانه امتحان کنید

1. پنج چیز را بنویسید که انتظار دارید این هفته اتفاق بیفتند.
2. کنار هر کدام بنویسید چقدر مطمئنید، از ۰٪ تا ۱۰۰٪.
3. آخر هفته بررسی کنید. زیادی مطمئن بودید، کمتر از حد، یا تقریباً درست؟

واژه‌های این درس

• اطمینان - این‌که چقدر به یک باور مطمئنیم
• درجه‌به‌درجه - کم یا زیاد، نه فقط بله یا نه

ایده‌ی اصلی

باور درجه دارد، از «هیچ نمی‌دانم» تا «مطمئن». آدمِ دقیق به همان اندازه مطمئن است که شواهد اجازه می‌دهند: با شاهد قوی خیلی، با شاهد ضعیف کمی. ۸۰٪ مطمئن بودن یعنی گاهی اشتباه می‌کنید، و همین درست است.